SITUATA ME EMIGRANTËT NË KONTEKST TË DREJTAVE TË NJERIUT – MAQEDONIA SI DESTINACION

Abstract
Recently, Macedonia and the region, too, more and more are being transformed as a destination of immigrants from different countries. The great number of immigrants coming is not decreasing, especially in border habitats of Macedonia, and partly to the Greek ones, too.In the Macedonian-Serbian border, currently there are above 500 immigrants from different countries, such as Afghanistan, Pakistan, Algeria, Libya and so forth. These immigrants are experiencing difficult moments in the cornfields of the border habitats – Llojane and Vaksince.Those immigrants are surviving in non-human conditions, sleeping in animal pens, attics, basements, whereas some of them even in open space.No habitant can offer help to them, due to the fear of being accused of “illegal immigration”. No more does the state get interested about, save the times when it imprisons people who for an amount of money offer driving services to those immigrants.In this presentation we will outline the rights of the immigrants, human rights, the penal code, issues dealing with illegal migration, and situation of immigrants as well as the history of this phenomenon in Macedonia.


Fenomeni i migrimeve apo lëvizjeve të ndryshme të popullsisë është i njohur prej kohërave më të lashta e deri më sot. Gjithmonë njerëzit kanë qenë në lëvizje, në kërkim të hapësirave dhe vendeve më të përshtatshme për jetë, për vete dhe familjet, por edhe për të ndërtuar të ardhmen e tyre.Njerëzit kanë lëvizur drejt vendeve me kushte me të volitshme për jetë, luginat pjellore, vendbanimet afër lumenjve, por edhe ato më të sigurta, në afërsi të fiseve dhe grupeve të ndryshme të njerëzve pranë të cilëve janë ndjerë më sigurt. Por edhe gjatë këtyre lëvizjeve gjithmonë janë marrë parasysh disa faktorë të cilët i kanë përcaktuar rregullat e lëvizjes. Edhe në kohërat më të hershme ka pasur raporte antagoniste në mes grupeve vendasve dhe të ardhurve. Njëri grup është thirrur në të drejtën e “kush i pari në kohë, i pari në të drejtë”, kurse i dyti në faktin se çdokush ka të drejtë të jetojë aty edhe ku ndjehet më mirë për të jetuar, kjo ka ndodhur në kohërat antike.Në periudhën e globalizimit, kur mjetet e komunikimit dhe transportit janë në nivel tepër të lartë lëvizja e njerëzve në një farë mënyrë është bërë edhe diçka e zakonshme. Veçanërisht ku kihet parasysh fakti i lirive dhe të drejtave të njerëzve për lëvizje dhe qarkullim.Por, këto liri dhe këto zhvendosje shpeshherë tejkalojnë kufijtë e të lejuarës dhe lëvizja e lirë e njerëzve shndërrohet në lëvizje apo migrim ilegal, respektivisht fakti dhe mënyra kur një individ apo grup futet apo lëviz nëpër një shtet apo territor të caktuar pa pasur leje për ta bërë këtë.Migrimi ilegal nënkupton futjen ilegale të njerëzve në vendin e huaj, të bazuar në bazë vullnetare. Migrimi ilegal nuk nënkupton eksploatimin, mashtrimi, detyrimit ose dhunën mbi migruesit. Qëllimi i tyre është "vendi i premtuar", ku besohet se do të jetë më mirë, kështu që për të arritur këtë ata janë në gjendje të bëjnë gjithçka. Rrugës për këtë qëllim ata ballafaqohen me politikën restriktive të vendeve të ndryshme. Por migruesit ilegal janë kategori relativisht e rrezikshme për arsye se shumë lehtë mund të shndërrohen në viktima të eksploatimit. Migrimi praqet lëvizjen fizike, të përkohshme ose zhven­dosjen e përhershme të banorëve prej një ambienti socio-kulturor (emigrimi) në ambientin tjetër (imigrimi) respektivisht prej një vendi në tjetrin. Emigrimi është formë e migrimit që nënkupton shkuarjen prej një hapësire socio-kulturore në tjetrën, kurse imigrimi nënkupton ardhjen në një hapësirë të tillë[1]. Nëse e gjithë kjo kryhet në bazë të dispozitave të vendeve përkatëse atëherë kemi të bëjmë me migrimi legal. Por, nëse gjatë migrimit vjen deri te lëndimi i rregulloreve të migrimit, qofshin të vendit origjinës, apo të destinacionit, atëherë kemi të bëjmë me migrimin ilegal.
Të gjitha këto forma të lëvizjes së individëve apo grupeve janë të rregulluara me akte juridike të ndryshme juridike si Konventa, Protokolle, Deklarata, Ligje dhe akte të ndryshme nënligjore.Determinantet kryesore të rritjes së madhe të numrit të migrue­sve duhet të kërkohet në dallimet në zhvillimin socio-ekonomik dhe nivelin e standardit jetësorë në mes vendeve të cak­tuara, transformimit shoqëroro-ekonomik të vendeve postso­cia­liste, jostabiliteti ekonomik në rajone të ndryshme të botës e kështu me radhë. Statistikat tregojnë se mbi 210 milion persona jetojnë jashtë vendit të tyre të lidhjes ose vendit të shtetësisë, që paraqet 3 %[2]nga numri i përgjithshëm i popullatës.
Veç kësaj rritje të  madhe ka edhe numri i refugjatëve që në fund të vitit 2007 vetëm në Evropë arrinte 11,4 milionë persona, kurse personat e zhvendosur brenda shteteve kapin shifrën prej 26 milionë[3], në nivel botërorë shifra e migruesve kap numrin deri më 200 milionë[4].
Dy dekadat e fundit, rajoni i Evropës jug lindore ka qenë në qendër të vëmendjes sa i përket lëvizjes së popullsisë. Me dhjetëra e qindra mijëra persona janë larguar nga shtetet e tyre pas shpërbërjes së shteteve federative socialiste, si ish-BRSS, Çekosllovakia dhe ish-RSFJ.Me fillimin e transformimeve politiko-ekonomike në këto rajone migruese të shumtë synuan perëndimin në kërkesë për mundësi më të mira. Gjithmonë kjo e shoqëruar si pasojë e mungesës së stabilitetit politik dhe pamundësisë së shtetit ligjorë për t’u përballur me këto mekanizma, shumica e shteteve të Evropës u bënë vende tranzite që “lejuan” valë të tëra të migruesve ilegal drejt vendeve të zhvilluara perëndimore.Zakonisht, ndryshimet e shumta që ndodhin nëpër botë, sidomos në shoqëritë pas revolucioneve, sjellin me vete edhe procese të migracionit. Ndryshimet e reja që paraqiten nëpër këto shoqëri në njëfarë mënyre imponojnë largimin e njerëzve nga vendlindjet për të synuar jetesën më të mirë dhe më të sigurt.Tentimet dhe dëshirat janë aq të mëdha, saqë kemi raste të shumta ku njerëz, familje apo grupe të tëra rrezikojnë edhe jetën e tyre vetëm e vetëm të arrijnë qëllimet e tyre. Kemi raste të shumta të tilla edhe të historisë pak më të vjetër, por edhe raste që ndodhin sot e kësaj dite. Veç kësaj nuk duhet të mohohet edhe fakti i zinxhi­rëve të organizuara për realizimin e këtij fenomeni, që jorastësisht bie në grupin e krimit të organizuar. Qëllimi kryesor në gjithë këtë çështje është profiti, pasi se migrimi i paligjshëm i sjell të ardhura marramendëse (sjell të ardhura më të shumta se biznesi i mjeteve narkotike)[5].Republika e Maqedonisë historikisht ka qenë vend i përfshirjes së migrimeve. Veçanërisht në shekullin 20, kurse ky fenomen po vazhdon edhe më tej në këtë fillim shekulli. Në katër dekadat e kaluara shkalla e migrimit për Republikën e Maqedonisë vazhdimisht është në rritje. Veçanti në dekadën e fundit, lëvizjet migruese kapën nivelin e të ashtuquajturës migrimi potencial[6] , që përdoret si term kur ky fenomen kap dimensionet shqetësuese. Brengos fakti kur një numër i madh i kuadrit të kualifikuar gjithnjë e më shumë tenton të largohet nga vendi, por edhe i kategorive tjera që shfrytëzojnë çdo mundësi për ta lëshuar vendin.
Në sferën e ballafaqimit me migrimin e paligjshëm Republika e Maqedonisë ka sjellë Rezolutën për politikën migruesve[7]ku gjithashtu parashihen të gjitha hapat dhe masat për parandalimin dhe menaxhimin e migracionit të paligjshëm.  Në lidhje me balla­faqimin me këtë fenomen, si mjete për luftë efikase kundër migrimit ilegal, ka ndërmarrë masa në: aspektin e politikave të vizave, kon­tro­llin e kufijve (nëpër gjithë vijën kufitare); shkëmbimi i infor­matave, bashkëpunimi dhe koordinimi i aktiviteteve me ven­det tjera; politika e kthimit, riatdhesimit dhe vënies së standardeve të përbashkëta për procedurat e kthimit; shtrëngimi i masave për transportuesit; san­k­sione për punëdhënësit, rritjen e dënimeve për fshehjen e nje­rëzve; formimin e Qendrës nacionale koordinuese për administrimin e kufijve me qëllim të shkëmbimit të të dhënave dhe informatave; formimin e qendrave tranzitore për të huajt ku do të vendosen të huajat – migruesit ilegalë deri në përcaktimin e identitetit të tyre dhe kthimin e tyre në vendet amë si dhe marrëveshjet për riatdhetësim[8].Edhe përkundër gjitha këtyre masave, migrimi ilegal është një problem që po zvarritet me vite të tëra, por gjithmonë duke e pasur parasysh faktin se me këtë problem ballafaqohen gati se të gjitha vendet e botës, duke u nisur edhe nga ato me demokraci më të theksuar, si Kanadaja, vendet e BE-së, SHBA-të e kështu me radhë.Deri para disa vitesh, Republika e Maqedonisë ishte vend origjinë e procesit të migruesve, respektivisht, një numër i madh i qytetarëve të këtij vendi ishin aktorët kryesorë të procesit të emigrimit, respektivisht të orientimit për kalim të paligjshëm drejt vende tjera të botës. Po ashtu për dekada me radhë, por edhe tash aktualisht RM, si rezultat i pozitës gjeografike po përdoret si vendi tranzitor kryesor për kalimin ilegal të migruesve drejt vendeve të ndryshme të botës e posaçërisht drejt vendeve të BE-së.Viteve të fundit, sidomos me procesin e liberalizimit të vizave për në BE, Republika e Maqedonisë është bërë një nga destinacionet rajonale të migruesve të vendeve të ndryshme të botës. Kryesisht kemi të bëjmë me grupe migruesish që vijnë nga vatrat e krizës dhe luftërave të ndryshme si Afganistani, pjesë të Pakistanit, Sudani, Somalisë, Etiopia, Eritrea dhe disa vendeve të Afrikës Veriore. Këta migrues, ilegalisht depërtojnë në RM, kryesisht nga kufiri jugor me Greqinë, nëpërmjet një rrjeti të organizuar ndërkombëtarë që nis nga Afganistani, Iraku, Turqia e më pastaj në Greqi[9]. Depërtimi në Maqedoni është shtuar pas krizës financiare që kaploi fqinjin jugor, ku interesimi i migruesve të paligjshëm ka rënë sa i përket qëndrimit në Greqi.
Por, për një vend me status të kandidatit për në BE, vend që ka nënshkruar të gjitha Konventat dhe Protokollet ndërkombëtare që kanë të bëjnë me çështjen e migracionit të paligjshëm, si dhe ka sjellë të gjitha aktet dhe procedurat e nevojshme për sjellje adekuate me migruesit e paligjshëm nuk guxon të sillet ashtu me personat apo grupet e personave që kalojnë nëpër shtet. Konkretisht, me rastin e fundit, kur fluksi i migruesve të paligjshëm që kaploi botën pas “Pranverës arabe” dhe luftës në Afganistan dhe trazirave në Pakistan, preku edhe Maqedoninë. Gjatë gjithë pjesës së dytë të vitit 2012 në pjesën veriore të Maqedonisë, respektivisht në kufirin Maqedoni – Serbi[10], rregullisht kanë qëndruar midis 100 e deri më 300 migrues nga vende të ndryshme, e posaçërisht nga vendet e lartpërmendura. Qëllimi i tyre, siç edhe vet deklaronin është që të depërtojnë në Serbi, prej ku më pas në Hungari dhe vendet e Bashkimit Evropian.
Për këtë grup kaq të madh janë të njoftuara të gjitha institu­cionet përgjegjëse, të cilët përveç aksioneve të herëpashershme që ndërmarrin njësitet për luftimin e “krimit të organizuar” nuk ka diçka më konkretet për të zgjidhur këtë problem.Problemi më i madh është i vet qytetarëve të RM-së që jetojnë nëpër këto zona. Ata janë viktimë direkte e këtij fenomeni. Si rezultat i gjoja “fshehjes së migruesve” dhe “kontrabandës me njerëz” janë arrestuar me dhjetëra qytetarë e po aq edhe vuajnë dënime të larta me burgje.Në kontekstin e të drejtave të njeriut, këta migrues, pa marrë parasysh se prej nga vijnë, duhet të kenë trajtim më adekuat duke u llogaritur si qenie njerëzore si nga organet shtetërore ashtu edhe nga vet individët. Me të njëjtët duhet të veprohet konform ligjeve dhe dokumenteve ndërkombëtare e jo të lihen në (pa) mëshirë të fatit që nëpër këto temperatura të ulëta ata qëndrojnë nëpër bodrume të pangrohura, garazha të ndryshme, shtëpi dytësore, tavane të shtëpive, e disa edhe në qiell të hapur. Por edhe kjo është ndihma që po e bëjnë qytetarët e këtyre vendeve, edhe përkundër rrezikut që iu kanoset po u gjendën të njëjtit nëpër shtëpitë e tyre. Fatmirësisht në këtë pjesë kanë gjetur edhe terren të përshtatshëm, pasi se banorët e kësaj ane nuk janë të dhunshëm ndaj tyre, për dallim në pjesën jugore të vendit dhe atë greke, ku disa prej tyre rrëfejnë se kanë qenë të rrahur mizorisht dhe u janë marrë paratë[11].Gjithashtu, nga biseda me disa prej këtyre migruesve, njoftohet se të njëjtit, në disa raste kanë qenë të rrahur barbarisht nga disa qytetarë të Maqedonisë në afërsi të kufirit me Greqinë, që pa kurrfarë preteksti kanë ushtruar dhunë mbi ta, duke treguar një egërsi të paparë dhe dhunë jonjerëzore, duke shfrytëzuar mundësinë se viktimat nuk kanë guxuar të paraqesin këtë lloj të dhunës. Siç rrëfen personi me emrin “Kiko”, në hulumtimin e revistës zvicerane “Le Temps”, rrugëtimi i tij nga Gjevgjelia (qytet në jug të Maqedo­nisë) deri në fshatin Llojan ka zgjatur afër 10 ditë (distancë afër 200 km). I gjithë udhëtimi është kryer në këmbë dhe gjatë natës, pasi se askush nuk ka guximin që t’u ofroj transport, qoftë edhe kjo falas. Ai tregon rastin kur është ndalur për të kërkuar ujë në një fermë në një fshat, pronari i fermës ka njoftuar policinë[12], që dëshmon se këta persona ballafaqohen edhe me nevojat elementare për jetë.
Në disa raste, banorët e kësaj zone, kanë shprehur edhe shqetësimin e tyre duke njoftuar institucionet për rrezikun që iu kanoset. Ata kanë frikë se në radhët e këtyre migruesve ka edhe kriminel apo edhe persona të kategorive tjera të cilët mund të rrezikojnë popullatën. Thirrja e tyre deri te institucionet,[13]hasi në vesh të shurdhët, përpos kur policia ndërmerr ndonjë aksion për të arrestuar migruesit, të cilët sipas deklaratave të vet migruesve dërgohen deri në kufirin me Greqinë. Disa prej tyre, siç njoftojnë banorët e fshatit Llojan, përsëri kthehen pas një periudhe të caktuar. Kjo shkakton nivel të pasigurisë te banorët vendas, pasi se mund të sjellë deri në inkriminimin e popullatës vendase, kryesisht nga “të marrit me ta[14]”, apo edhe nga tendenca ksenofobe.
Rreziku tjetër është edhe ai shëndetësorë, pasi se si vend që pretendon anëtarësinë në BE, Maqedonia është e detyruar të respektojë rregullat dhe aktet përkatëse të BE-së në çështjen e migruesve të paligjshëm. Veç kësaj duhet të kihet parasysh edhe sigurimi i përkujdesjes mjekësore e në veçanti “trajtimit të domos­do­shëm mjekësorë”.[15]Kjo në rend të parë duhet të bëhet për mbrojtjen e qytetarëve vendas nga epidemitë dhe sëmundjet e ndryshme përçuese që mund të sillen nga migruesit e ndryshëm, si HIV-i, tuberkulozi, hepatiti e kështu me radhë.
Në gjithë këtë tollovi, dikush edhe përfiton. Janë disa qytetarë të cilët këtë rast e shohin si mundësi përfitimi. Zakonisht shitoret me produktet ushqimore, por edhe pronarët e shtëpive që ofrojnë bujti për “klandestinët”. Në shumicën e rasteve mungon sinqeriteti dhe çmimet me të cilat shërbehen migruesit janë për disa herë më të larta. Ata për një natë në një bodrum, pullaz, apo të ngjashme, vetëm me kulm mbi kokë paguajnë prej 5 deri në 20 euro nata, kurse disa që nuk kanë mjete kalojnë natën nëpër fusha, ferma të kafshëve, e kështu me radhë. Këtë gjë e bënin edhe gjatë verës, por edhe kur temperaturat natën binin deri në zero.Siç njoftojnë banorët e kësaj ane, bëhet fjalë për njerëz të kategorive të ndryshme, por dominojnë kategoria e personave me arsim të lartë dhe të profilizuar profesionalisht. Disa kanë kërkuar edhe të punojnë nëpër ndërmarrjet private, sidomos ato ndërtimore dhe bujqësi duke dëshmuar profesionalizmin e tyre në këtë drejtim, por ka edhe të tillë që interesohen edhe për qëndrim të përhershëm në RM.  Por, njoftohet se disa prej tyre janë edhe persona delikuent dhe problematik që paraqesin edhe rrezik për banorët e kësaj zone.E gjithë kjo ndodh në vendin ku, siç e cekëm më lart, ka nënshkruar të gjitha protokollet ndërkombëtare, vend kushtetuta e të cilit garanton të drejtën e azilit të huajve dhe apatridëve të përndjekurve për shkak të bindjeve dhe veprimeve demokratike dhe politike.Por nuk bën asgjë që të ndërmerr për të zgjidhur këtë pro­blem. Në pyetjen deri te Qendra strehimore në Shkup, na njoftuan se ata momentalisht nuk përkujdesen për migrues të kategorive të tilla.  Kurse nga IOM (International Organization for Migration) njoftojnë se janë të informuar për këtë fenomen, kanë reaguar deri te institucionet përgjegjëse, por nuk kanë asnjë raport kthyes për tentim zgjidhjeve.Banorët lokal njoftojnë se disa që kanë depërtuar në Serbi, më pas edhe janë kthyer në Maqedoni, kurse policia maqedonase të njëjtit prapë i ka përcjellë drejt Serbisë, që në njëfarë mënyrë ndodh një proces ping-pongu me ta dhe vë në pah mungesën e bashkë­punimit dhe koordinimit në mes të vendeve ballkanike. Në Serbi, burgu i Vrajës është i mbushur me migrues[16], ata mbahen në burg, ju shqiptohet dënimi dhe më pas përsëri kthehen në Maqedoni për të pritur rastin e volitshëm për të tentuar përsëri kalimin në shtetin verior.  Veç kësaj nëse shteti nuk interesohet në parandalimin dhe respektimin e procedurës për riatdhesimin e migruesve të paligjshëm nga ata mund të shndërrohen në kriminel dhe faktikisht edhe në kriminalizimin e procesit të migrimit[17].
Maqedonia në veçanti duhet ta ketë parasysh Konventën e OKB-së për Migruesit[18]ku  parashihen të drejtat dhe detyrimet themelore të subjektit të kësaj marrëveshje, në këtë rast shtetit për "parandalimin e kushteve jonjerëzore për jetesë të migruesve, kushtet e punës, por edhe mbrojtje nga abuzimin psikik dhe seksual si dhe trajtimin degradues (neni 10-11, 25, 54); t'u garantohet migruesve qasja deri te informacioni për të drejtat e tyre (nenet 33 dhe 37); sigurimin e të drejtave për mbrojtje ligjore, duke ua siguruar rolin e subjektit në procedura gjyqësore (nenet 16-20 dhe 22); si dhe sigurimin e të drejtës për pjesëmarrje në marrëdhëniet tregtare (nenet 26 dhe 40), si masë më se e nevojshme për kategorinë e tillë.
Veç kësaj shtetet e rajonit nuk respektojnë aspak edhe procedurat tjera, kryesisht procedurat e përkujdesjes apo të riat­dhe­simit[19] të një migruesi. Kjo kryesisht bëhet për harxhimet[20]e tepërta që i kërkon kjo procedurë, por edhe ikjen e procedurave burokratike.
Në lidhje me këtë, nevojitet një bashkëpunim rajonal dhe menaxhim më i mirë i kufijve me qëllim që në raste të tilla të apli­ko­hen dispozitat e BE-së për të cilat edhe vendi ynë është nënsh­krues, por edhe që të merren parasysh vërejtjet e njëpasnjëshme që vijnë nga BE-ja në drejtim të Maqedonisë e që kanë si temë rrezikun e kthimit të procesit të vizave, por edhe hap negativ në ecurinë euroatlantike të vendit. 342.7-054.72 (497-7)

---

[1]Illegally Resident Third Country Nationals in EU Member States: state approaches towards them, their profile and social situation, European Migration Network,January 2007, pg 21.[2] http:/www.unhcr.org/admin/ADMIN/475fb70f4.html
[3]ibid
[4]International Migration Report, UNESCO, 2007
[5]ENPI SPECIAL: Fighting Illegal Immigration, nr, 6, september,2008
[6]Резолуција за миграционата политика на Република Македонија 2009-2014, Службен весник на РМ. Бр. 6 2009
[7]ibid
[8]ibid
[9]Kanali kryesor që funksionon prej Egjiptit si vend tranzitor Egjipt, Jordania, Siria, Libani dhe Turqi e më pas Evropës (ENPI SPECIAL: Fighting Illegal Immigration, nr, 6, september,2008)
[10]Fshatrat Vaksincë dhe Llojan
[11] Le  Temps, 17 août 2012, Lojane, porte de l’Europe pour les clandestins[12]http://lajmpress.com/lajme/maqedoni/15514.html[13]http://llojani.info/mjaft-m%D1%91-klithmave-trishtuese-n%D1%91-llojan/[14] Dhjetë persona janë arrestuar vetëm në periudhën qershor – nëntor 2012 nën dyshimin e “tregtisë me njerëz” dhe “fshehjen e migruesve”, shumica prej tyre janë banorë të kësaj ane.
[15]Illegally Resident Third Country Nationals in EU Member States:
state approaches towards them, their profile and social situation, European Migration Network, January 2007, pg 21.[16]http://lajmpress.com/lajme/maqedoni/15514.html[17]Chatherine Dauvergne, Making people illegal: What globalization means for migration and law, Cambridge University Press, 2008, pg 27
[18] United Nations Convetion on Migrant's Rights (ka hyrë në fuqi më 1 korrik 2003)[19] Protokolli për parandalimin, shkatërrimi dhe dënimin e tregtisë me njerëz, në veçanti gra dhe fëmijë me të cilin plotësohet Konventa e OKB-së kundër krimit të organizuar transnacional, neni 18.

[20]Varësisht nga vendi i riatdhesimit, por mesatarisht riatdhesimi i një personi mund të kushtojë deri më 10 mijë euro. 

Fitoi Shqipëria, fituan shqiptarët

Ishin disa ditë shqetësimi për Shqipërinë dhe shqiptarët. Çështja e shkatërrimit të armëve kimike siriane në Shqipëri ishte problemi që nxorri në rrugë me dhjetëra mijëra shqiptarë në Shqipëri dhe anë e mbanë botës. Ishte kjo një JO e madhe për të gjithë ata që Shqipërinë e shohin si vend bërjen e eksperimenteve të tyre, që Shqipërinë e shohin si deponi dhe shqiptarët si minjë për eksperiment. Kjo ishte një përgjigje shumë e mirë për gjithë ata që prapa shpinës së popullit bëjnë marrëveshje djallëzore për të luajtur me fatin e popullin që ua dha të drejtën të vendosin në emër të tij. Kjo është një mësim për të gjithë ata, por edhe për të gjithë neve, se, vullneti dhe zëri i popullit është ajo që duhet të dëgjohet, pa marrë parasysh premtimet dhe beneficionet që ishin paraparë në këtë projekt.  Sepse, beneficioni dhe e mira më e madhe për neve si kolektiv është krenaria kombëtare dhe të thënit JO të gjithë atyre që në të ardhmen planifikojnë diçka të tillë të bëjnë në kurriz tonin.

Se kishte diçka të marrë vesh pas shpinës së popullit ishte më se e qartë, këtë mes rreshtave e shohin edhe në deklaratën e kryeministrit Edi Rama që pranon një gjë të tillë, por se çështja do të hidhej në parlament dhe se "kokë në veti" nuk do të vendosej, që është më se e qartë për rregullimin kushtetues që e ka Shqipëria. Por, po të heshtte populli një gjë e tillë me siguri do të ndodhte.

Në gjithë këtë lojë nuk rreshtën së provuari edhe gjitha letrat gjoja, ata që ishin kundër këtij veprimi të turshpën ushqejnë dozë anti-amerikanizmi, apo basharizmi e kështu me radhë. Edhe po të ishte ashtu, aspak nuk duhet të na brejë ndërgjegja, sepse interesi i Shqipërisë dhe shqiptarëve është mbi të gjitha.

Pse gjithmonë Shqipëria duhet ta bëj punën më të rëndë në proceset e tilla? Nëse nuk do të ishte rrezik, pse ky proces nuk do të bëhej në vendet që kanë kapacitete dhe mundësi më të mëdha për ty përfunduar këtë proces me sa më pak dhimbje?

Për atë ky mobilizim gjithpopullor ua hedhi poshtë gjitha dyshimet dhe planet e errëta që ata kërkojnë dhe këta tanët nuk kanë guximin t'u thonë jo. Ky ishte edhe një shërbim i mirë për qeveritarët dhe udhëheqësit e Shqipërisë, një lehtësim që pa ngurrim dhe me ballë hapur t'u thonë, JO edhe aleatëve që japin premtime madhore si kundërvlerë e këtij shërbimi jokorrekt. Nëse na doni kështu si jemi gëzojmë dashuri të ndërsjelltë, në të kundërtën, ju faleminderit.

Ditët e fundit do të mbahen mend, kur të gjithë I madh e I vogël, nxënës, student, besimtarë, ambientalistë, legalistë, anarkistë,  të gjithë ishin të mbuluar nën petkun e atdhetarisë dhe patriotizmit, ashtu siç e kërkon rendi dhe nevoja. Kjo është atdhedashuri, kjo është vetëdije. Bravo.

Të ngrihen në ajër maunet që pengojnë qarkullimin e lirë të shqiptarëve

Tentimet e tilla të kujdoqofshin janë një mesazh që edhe pas gjithë ndryshmeve gjeo-politike në Ballkan, akoma ka “faktorë” që vendosin barikada në mes qarkullimit të lirë të shqiptarëve. Rasti i fundit ku në emër të asociacionit, apo të transportuesve maqedonas, është vënë bllokimi që pengon qarkullimin e lirë  mes qytetarëve shqiptar të të dy vendeve.

Fatkeqësisht ky hap po tolerohet edhe nga organet e rendit të cilët tentojnë të gjejnë interpretime të paqena të ligjeve për protesta dhe shprehje të revoltës. Një gjë e tillë askund të botë nuk ekziston. Vendkalimi kufitar në Bllacë është pika kufitare më e qarkullueshme ku pjesa dërmuese që kalojnë aty pari janë shqiptarë, për atë edhe zyrtarët maqedonas të Ministrisë për punë të brendshme “argumentojnë” se “absolutisht janë respektuar rregullativat ligjore”. Ky është një precedent që ndodh veç kur janë në pyetje punët me shqiptarët. Si do të ishte nëse e njëjta blokadë do të ndodhte me Serbinë?

Edhe pse hapi i tillë po tingëllon shumë radikal, ky duhet të jetë një mësim për të gjithë ata që tentojnë dhe ëndërrojnë që edhe më tej të vendosin pengesa në mes të shqiptarëve. Veç kësaj zyrtarët si ato kosovarë, ashtu edhe ato maqedonas e në veçanti faktori shqiptar në vend t’u bëj me dije bashkëqytetarëve maqedonas se pengesat ekonomiko-tregtare me dy shtetet shqiptare në rajon janë pjesë e së kaluarës. Nuk guxohet të vihet asnjë pengesë e llojit të fundit që pala maqedonase vendosi bllokadë për eksportin e miellit. Si duhet e kanë harruar këta të fundit, edhe pse para më pak se një muaj u përkujtua 50 vjetori i tërmetit fatkeqë të vitit 1963, kur ndihma e parë që u erdhi shkupjanëve ishte buka e nxehtë prej furrave të Kosovës. Pengesat e tilla dhe vendosja e barierave ekonomike ndaj vendeve që janë tregu më i madh për mallrat vendor është një politike e gabueshme ekonomike që sjell në rënien e shkëmbimit tregtar mes dy vendeve, sepse pas veprimeve të tilla, sigurt pritet që të bie shkëmbimi, respektivisht importi i mallrave maqedonase në Kosovë. Pala maqedonase, akoma po e jeton ëndërrën serbe ndaj shqiptarëve. Akoma të gjorët nuk e kanë kuptuar se ajo ishte një ankth nga i cili duhet zgjuar menjëherë. Gruevski dhe kompania grindavece, kapeni vagonin e fundit të këtij treni, pas të cilit vështirë se do të ketë tjetër. Kuptojeni se shqiptarët janë të vetmit në rajon me të cilët nuk keni asnjë problem qoftë nacional apo fetar, kurse ju po silleni si të jetë e kundërta!

Nesër është Bajram!

Muslimanët i kanë dy festa. Të dy këto festa na vijnë pas dy obligimeve kryesore që i kanë besimtarët muslimanë. Festa e parë, ajo e Fitër Bajramit vjen pas mbarimit të muajit të agjërimit, muajit të bekuar të Ramazanit, kurse Kurban Bajrami, vjen menjëherë pas mbarimit të obligimit të pestë për muslimanët që është kryerja e haxhillëkut në vendet e shenjta në Mekke dhe Medine.

Bajramet janë padyshim, ditët më të gjata për besimtarët. Nuk besojmë se ka ndonjë ditë më të mbushur me emocione, gëzime, gjëra të mira, vizita, bëmirësi e kështu me radhë. Është e gjatë edhe në kohë, sepse si asnjë ditë më parë, i madh e i vogël, të gjithë ngritemi për të falur namazin e Bajramit që është në orët e hershme të mëngjesit. Më pas vijojnë aktivitetet e shumëta që mbushin plotësisht këtë ditë.

Veç elementeve festive, Bajramet ndërthejnë në vete edhe mesazhe të larta dhe tepër fisnike. Bajrami është festë e shtrirjes së dorës dhe përqafimit vëllazërorë. Besimtarët gjatë kësaj feste, shtrijnë dorën e pajtimit me vëllezërit e tyre me të cilët më parë nuk kanë pasur marëdhënie të mira. Në të kaluarën bajramet kanë qenë ditë ku janë falur gjaqet, janë shuar hasmëritë dhe i është dhënë rast vazhdimit të jetës. Le të kujtojmë edhe këtë mesazh që nesër të hapim derën e vëllait tonë me të cilin kemi pasur ndonjë ngatërresë apo nuk kemi pasur komunikim të mirë.

Nesër është Bajram dhe ne po i mbushin çantat tona me ushqime për të bërë gati drekën e bajramit. Por, është mirë që secili prej nesh ne të ndalet e të mendojë se, vallë fqiu i tij a ka pasur mundësi që ta bëj të njëjtën për fëmijët dhe familjen e vet. A ka pasur mundësi edhe ai që jeton pranë nesh që fëmijëve të vet t’u sigurojë një drekë pak më të begatshme se drekat dhe darkat tjera të zakonshme që i kanë për çdo ditë. Përkudedja e tillë të jemi të sigurtë se nuk do ta pakësojë atmosferën dhe gëzimin në familjen tonë, por vetëm do ta shtojë atë. E  nuk dua të ndalem te shpërbilmet e panumërta nga ana e Zotit Mëshirëplotë nëse kujdesemi për rastet e tilla.

Nesër është Bajram dhe si kurrë më parë besimtarët vizitojnë njëri tjetrin. Jemi dëshmitar të një largimi dhe ftohjeje kolektive të marëdhënieve ndërnjerëzore. Dinamizmi dhe teknologjizimi i jetës kanë bërë që me vëllezërit, me të afërmit tonë të komunikojmë vetëm përmes internetit apo telefonit. Festa e Bajramit na e kujton nevojën për hapjen e derës, për vizitën te tjetri qoftë komshi, familjar apo farefis. Fatkeqësisht ditëve të sotme, kanë mbetur vetëm Bajramet kur hyjmë në shtëpinë e vëllait, fqiut apo të afërmit tjetër. Po themi fatkeqësisht sepse një apo dy ditë në vit janë shumë pak për t’ia çelur derën vëllaut tonë. Le të jetë Bajrami rast për shpeshtimin e hyrje-daljeve tona, se me këtë do të hapen edhe zemrat tona, do të shtohet dhe rritet dashuria e ndërsjelltë, besimi reciprok dhe forcimi i lidhjeve familjare/shoqërore, që janë parakushte kryesore për një shoqëri dhe të ardhme të shëndoshë.

Nesër është Bajram dhe asesi nuk duhet harruar fëmijët. Edhe po deshte nuk mund t’i harrosh. Është festa që e presin me gëzim gjatë gjithë vitit. Në lagjen time po i shoh të organizuar duke bërë planet që sonte në mbrëmje pasi të qetësohet komunikacioni të dalin ta pastojnë lagjen. Dikush me fshesë, dikush të lagë tokën që mos të ngritet pluhuri e dikush llopatat e karrocat për mbledhjen e bërlogut. Është kjo një traditë që më të vegjlit e lagjes e bëjnë zakonisht. “Fatmirësisht” që këtë punë nuk e kryejnë institucionet komunale e kjo traditë akoma po mbetet gjallë. Vazhdimisht i dëgjon se kush çka ka blerë, çfarë pantollona, këmisha, këpucë, atlete e kështu me radhë. Unë i bleva në filan vendin, tjetri në filan dyqanin. Të gjithë janë të hareshëm dhe ju pëlcet zemra nga gëzimi edhe kur ngrisin tonin e lavdrimit apo të treguarit për çmimin dhe kualitetin e veshjeve të tilla. Mos të flasim për të bëmurit gati në shtëpi. Rrobat e reja janë në krye të dhomës. Ato janë të hekurosura, të varura në “shtagë” dhe gjithçka është gati për momentin e duhur, që së bashku me babain apo vëllain e madh të mësyejnë dyer e xhamive apo sallave të sportit për të falur namazin e Bajramit. O Zot, mos e privo asnjë fëmijë nga gëzimi i tillë i Bajramit. As mos e privo asnjë prind nga mundësia që fëmijës së tij t’i sjellë gëzim së paku për këtë ditë. As mos na privo nga bamirës që pa fije interesi të kësaj bote sjellin gëzim në zemrat e fëmijëve dhe prindërve që nuk kanë mundësi ta realizojnë këtë.

Nesër është Bajram dhe ju që akoma nuk keni blerë sheqerka mos harroni t’i bleni, se nesër fëmijet e lagjes, qytetit apo fshatit do t’ua “thyejnë derën” duke trokitur për të ardhur e uruar Bajramit. Mundësisht zgjedhni më të mirat, sepse sa më të mira t’i keni sheqerkat, aq më shumë mysafirë të vegjël do të keni, se lajmi i mirë përhapet shpejt. Disa ndoshta do t’i keni edhe nga dy apo tre herë, por edhe kjo është mirësi.

Nesër është Bajram dhe gëzimi e mërzia janë së bashku. Janë një. Lotët janë prezent gati se në çdo familje, kur kujtohen ata që nuk janë në mesin tonë. Ata që kanë marrë amshimin, apo ata që janë larg, qofshin në kurbet apo gjetiu. Por, për nesër, t’i lëm pak më tepër vend gëzimit, t’i japim mundësinë buzëqeshjes para lotit dhe haresë para mërzisë.

Andaj, të gjithë lexuesve dhe besimtarëve kudo që gjenden, urime e për shumë vjet festa e Fitër  Bajramit, dashtë Zoti që Bajramet tjera t’i presim në gjendje dhe kushte shumë më të mira.   

(Ky shkrim fillimisht është botuar në Gazetën Koha të datës 07 gusht 2013)

Ku ishit kur e bëri Serbia?

Debati për rishikimin e historisë ka prekur si djalli disa intelektual dhe historianë shqiptarë. Disi krejt i çuditshëm më duket i gjithë ky pluhur që po ngritet nga kjo iniciatëve që mendoj se bile do të duhej të mirëpritet. Nuk shoh hapësirë frike apo tjetërisimi të historisë sonë kombëtare. Derisa ne pretentojmë dhe mendojmë se jemi në të drejtë, atëherë, t'ua hedhin për fytyre të gjitha ato "pseudofakte" historianëve turq edhe t'u themi njëherë e përgjithmonë që kjo temë të mbyllet.

Por, këtu synohet diçka tjetër përveç shkencës. I gjithë ky pezmatim i historianëve shqiptarë dhe disa intelektualëve tjerë që bile edhe lëshuan një peticion kundër rishkimit të historisë apo më mirë të themi ballafaqimit të fakteve shkencore në historinë tonë kombëtare, dëshmon për bagazhin e tyre shkencor dhe objektivitetin në profesionin e tyre.

Pasi se në këtë debat u kyçën intelektual dhe personalitete të lëmenjëve të ndryshme, vendosa edhe unë të paraqes një fakt që nuk e kam dëgjuar/lexuar deri më tani. Kërkesa për “rishikimin e historisë” që po bëhet nga ana e Turqisë në lidhje me periudhën osmane, nuk është e para. Në vitin 2003, ishte Serbia, po bash kjo Serbia më të cilën gjatë gjithë shekullit 20 kemi pasur luftëra dhe gjitha të këqijat, që kishte kërkuar që të hiqen fjalë e fjali dhe çka është më e keqja edhe ndryshim të fakteve, të cilat të bëjnë të ndihesh i tradhëtuar.

Ndaj kësaj kërkese kishte intevenuar Ministria e Arsimit dhe Shkencës së Kosovës dhe pa u ngitur aspak pluhur u bëri intervenime në librat e historisë. U hoqën gjërat që nuk i dëshironin serbët dhe Serbia. U hoq dhe tjetërsua fakti i pushtimit serb të Kosovës. Tanimë fëmijët tanë do të mësojnë se Serbia nuk e ka pushtuar Kosovën. Nuk di çfarë komenti kanë nënshkruesit e peticionit ndaj këtij fakti?

Ku ishin atëherë këta historianë dhe intelektualët e peticionit kur u bë kjo tradhëti e madhe ndaj kombit dhe të vërtetës?? Apo ndoshta nuk e keni ditur këtë fakt!? Sikur që shumë gjëra tjera ia keni lënë “shkencës” së harresës!? Ku ishte Kadareja që prej “skajit të dunjasë” deponoi nënshkrimin e tij për peticionin kundër rishikimit të historisë. Nëse do të duhej ngurtësi në qëndrime duhej të bëheshin në vitin 2003 të nderuar, sepse edhe vet me sytë tuaj keni parë se ç’na ka bërë Serbia, hiç më larg se katër vite para “heshtjes suaj”. Nuk është dashur të heshtni para agresorit të vërtetë që përpos masakrave dhe gjenocidit, na detyroi që edhe “historinë ta ndryshojmë” dhe ju atëherë heshtët.

Por, si duket historianët tanë e kanë bezdi që të dalin nga shabllonet e tyre sllavo-komuniste, me të cilat përralla kanë ndërtuar studimet dhe karrierën e tyre. Studjues që shumë lehtë e kanë pasur t’i mbushin punimet e tyre duke përdorë terminologjinë që gjuha e shkencës nuk e toleron. Këtë e them me përgjegjësinë më të madhe, normalisht me shumë përjashtime për studjues të guximshëm dhe objektiv, që përkundër gjitha sakrficave u munduan që faktet qofshin edhe të hidhura të dalin në shesh. Kjo është detyrë e një studjuesi të mirëfilltë. Fatkeqësisht, shtresa e këtyre të fundit akoma janë larg institucioneve dhe qendrave relevante si në trojet tona ashtu edhe jashtë tyre. Nëpër institucionet tona të gjithë jemi duke e parë se ç’po ndodhë. Për historinë dhe gjithë gjërat tjera vendosin “studjues të internetit” që për mësues kanë “Prof Wikipedia-n” dhe “Akademik Google-n”. Ata që kur lexon shkrimet dhe analizat e tyre të duken si ato të përrallave të gjysheve, pa asnjë referencë, pa asnjë citim edhe pse ndoshta bëhet fjalë edhe për histori ku akoma janë gjallë burimet e dorës së parë.

Një dritë në fund të tunelit na e paraqet shtresa e re e historianëve dhe studjuesve që kanë nisur t’i rreken shkencës ashtu siç e kërkon vet ajo. Fatmirësisht edhe studjues të huaj që njohin mirë çështjet e Ballkanit, me studimet e tyre mos më shumë t’i këndjellin këta tanët, që përkundër titullit magjistër e profesor të historisë, nuk dinë çka është arkivi dhe çfarë thesari fshihet në to.

Për mua rishikimi i historisë është një hap tepër i rëndësishëm për kombin tonë, për shkencën e historisë dhe në rend të parë për të vërtetën. Turqit kanë në dorë një minierë ari që për ne është thuajse e paprekur. Pse po ngurrojmë që edhe ne të marrim hisen tonë aty?

Pa titull*)

 Heshtja na i shurdhoj veshët

Se fjalë të mirë kush nuk thotë

E penat u thanë nga mërzia

Se zemër guximi nuk gjejnë

Trimëria u tret si shkuma

Durim u bë imponim

Në ditët kur jeta u bë bukë

E bota u shndërrua në  interes

Kjo kohë dashurinë po na e vret

E mallin fort na e zbehë

Dyshimin na e mbjell thellë në palcë

E të ardhmen na e frigon

Çdo ditë është një shakullinë

Që krenaritë nga zemra na i ngreh

Shpinën po na e kërrusë e kurrizin shtrembëron

E kryevepër tonën e bën heshtjen

Kjo jetë qoftë e mallkuar

Që shpresat tona na i vonon

Ditët tona natë na i bën

E mëngjesin na e vonon

©MilazimMustafa - 11.mars 2012

*) Me këtë poezi jam prezantuar në mbrëmjen e poezisë Takimet e Karadakut të vitit 2012 (11 mars 2012)

Ku është sporti shqiptar?

Sporti është pjesë e pandashme e kulturës së një populli. Një popull me sport të zhvilluar, tregon edhe vitalitetit e vet, por edhe përkujdesin që e tregon për kulturën e vet të gjithmbarshme, por në veçanti për rininë e vet. Gjithmonë e kemi ushqyer ndjenjat tona, se jemi një popull vital, një popull me rini të shëndoshë, teza këto që mbajnë shumë, mirëpo, sa i përket materializimit të këtij vitaliteti në sport, shumë pak kemi hise që të lavdërohemi. Ky mos sukses, nuk na bën që të dëshpërohemi, apo të mbjellim në veten tonë ndjenja inferioriteti, por, le të jetë një këndellje dhe prezantim real i një problemi që vërtetë duhet të na brengosë si komb. Gjatë kohës së monizimit, Shqipëria ishte e mbyllur dhe shumë pak kemi të dhëna mbi sportin e asaj kohe. Në ish Jugosllavi puna ishte ndryshe. Sistemi i atëhershëm jugosllav, ku bënin pjesë edhe shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë dhe trojeve tjera etnike, mjaftë i kushtonte rëndësi sportit dhe prezantimit të sportit të atëhershëm në arenën ndërkombëtare. Në këtë rast, një numër i madh i sportistëve shqiptarë arritën famë të lartë, duke fituar tituj në kampionate botërore, evropiane, e kampionate olimpike. Kryesisht ishin këto raste të sporteve individuale, apo më saktësisht në sporet luftarake, në ato të mundjes, boksit dhe karatesë. Për të dalë një sportist dhe për të arritur deri te titulli i kampionit olimpik, do të thotë se pas vete ka pasur një ekip të madh, që janë përkujdesur për të, por edhe një konkurrencë e madhe që e ka stimuluar të njëjtin të arrijë deri në nivel kampioni. Sa i përket gjendjes së sportit në ditët e sotme, duke i analizuar faktet në nivel mbarëkombëtarë, nuk jemi aspak në nivelin në të cilin mund dhe duhet të jemi. Në të shumtën e rasteve, përfaqësuesit e Republikës së Kosovës, janë të ballafaquar me problemet e anëtarësimit nëpër federatat e ndryshme sportive botërore dhe kjo ndikon negativisht edhe në sportistët, edhe në punëtorët sportiv, por edhe në investitorët, por, çka i mungon sportistëve të Shqipërisë që të jenë në një nivel të tillë? Ku për sporte të tëra, as që kemi reprezentacion kombëtarë. Përveç futbollit që është deri diku i zhvilluar, në Shqipëri, për sportet tjera kryesore olimpike, as që bëhet fjalë. Dua të prezantoj një fakt, në listën e FIBA-s (Federata botërore e basketbollit) Shqipëria as që figuron në të njëjtën, në të cilën gjenden vende edhe si Ruanda, Sri Lanka, Madagaskari e të ngjashme. Kjo është një turp për basketbollin dhe për sportin shqiptarë në përgjithësi. Fakt tjetër që brengosë është edhe ikja e sportistëve me renome dhe garimi i tyre për kombëtare të ndryshme, bile edhe për kombëtare që sillen me nënçmim dhe urrejtje për çdo gjë që është shqiptare. Më të shumtë janë ata që karrierën e tyre e zhvillojnë në shtetin grek. Në këtë grup bëjnë pjesë edhe sportistë që i kanë sjellë edhe medalje nga kampionate olimpike dhe botërore shtetit që edhe vet ata si sportistë nënçmon. Si të tillë i kemi Piro Dhima-n, kapmpion i trefishtë olimpik dhe botërorë, Luan Shabanin, Mirela dhe Agron Xhelilin, Mirela Manjanin e kështu me radhë, që bile i ndërruan edhe emrat e tyre dhe pranë çdo suksesi të tyre ngritet flamuri grek dhe këndohet himni i po të njëjtit shtet. Kemi edhe shumë raste të tilla, por edhe sportist që çdo ditë paralajmërojnë, që nëse shteti nuk përkujdeset do ta bartin fanellën e ndonjë shteti tjetër. E gjithë kjo vie si rezultat i mos investimit në sport dhe për mos krijimit të kushteve të volitshme që këta sportistë të garojnë në vendin e tyre. Sportistët shqiptarë në diasporë Rezultatet më të mira i kanë arritur sportistët që kanë pasur fatin të merren me sport jashtë trojeve tona etnike. Ne, sot kemi shumë sportistë si në sportet individuale ashtu edhe në ato kolektive që kanë arritur famë botërore, si Luan Krasniqi, Mirdi Limani, Enver Idrizi, Gjerdan Shaqiri, Valon Behrami, Roland Gërxhaliu, Artan Kuqo, Ardian Gashi e kështu me radhë. Të gjithë këta garojnë nën flamujt e shteteve në të cilët jetojnë. Me përjashtime në lojën e futbollit ku një numër i konsiderueshëm i futbollistëve shqiptarë, me pasaporta të dyfishta, kanë refuzuar kushtet shumë më të mira nga shtetet ndryshme, duke mos e ndërruar fanellën e kombëtares së tyre, raste këto që tregojnë vetëdije, por në rend të parë sakrificë dhe vetmohim nga ana e këtyre të fundit, e që meriton respektin më të lartë. Por, kemi edhe raste ku, shumica prej tyre, sot bartin fanellat e shteteve tjera, si Zvicrës, Finlandës, Gjermanisë, Turqisë, Italisë, Sllovenisë, Kroacisë, Norvegjisë e kështu me radhë. Shumica e këtyre të fundit janë nga Kosova dhe Maqedonia. Pa dyshim se kushtet ekonomike, sociale, familjare etj kanë bërë që këta të njëjtit të garojnë për shtetet e ndryshme e jo për kombëtaret shqiptare. Andaj, mbetet që federatat e sporteve shqiptare të jenë më aktive në kontaktet me sportistët tanë në diasporë. Duke rënë në kontakt me talentet e ndryshëm prej fillimit të karrierës së tyre, sigurimin e pasaportave, por edhe interesimin për avancimin e tyre në karrierën sportive, që të njëjtin ta ndjenjë më tepër lidhjen me shtetin e tyre amë. Strategji për zhvillim të sportit E gjithë kjo do të vjen në vend, kur shtetet tona do të ndërtojnë një strategji të vërtetë për avancimin e sportit, dhe të njëjtën ta realizojnë me përpikëri. Përveç kësaj, duhet sa më parë federatat e sporteve të depolitizohen dhe në krye të tyre të vijnë njerëz që me të vërtetë mendojnë për sportin dhe synojnë zhvillimin e gjithmbarshëm të tij. Të fillohet urgjentisht të investohet në licencimin e trajnerëve për sporte të ndryshme që është një prej kushteve kryesore për zhvillim dhe pranimin e sporteve përkatëse në federata të ndryshme. Pastaj, ndërtimin e objekteve të ndryshme sportive, sidomos sallave dhe fushave të sportit që do të jenë afër secilit të riu, me qëllim që talentët e ndryshëm t’i kenë më afër vendet që ofrojnë mundësi për marrje me sport. Në këtë rast, shembulli i qeverisë maqedonase ia vlen të kopjohet. Kur mundet në Maqedoni pse nuk mundet edhe në Kosovë dhe Shqipëri. Qeveria aktuale e Maqedonisë, me qëllim të ngritjes së sportit, vetëm në këtë mandat jo të plotë qeveritar ka ndërtuar me qindra salla dhe fusha sportive. (Ky investim po u kthehet në mënyrën më të mirë të mundshme. Kampionatet e fundit evropiane dëshmuan se si po kthehet ky investim. Edhe çka është më e rëndësishmja, janë vetëm një milion popull!) E gjithë kjo duhet të fillojë qysh nga shkallët më të ulëta, konkretisht nga shkollat e sporteve përkatëse, pastaj edhe në klube e të rinjve e deri në ekipet profesionale. Kjo do të krijonte kapacitete të mjaftueshme për liga të ndryshme sportive që fatkeqësisht te ne akoma nuk ekzistojnë, por edhe konkurrencë të mjaftueshme për sportet të cilët janë në zhvillim. Vlen të ceket strategjia e Federatës së Basketbollit të Kosovës, që shumë qartë është detajizuar në plane operacionale dhe jo rastësisht basketbolli është sporti numër një në Kosovë. Ne sot kemi shumë të rinj me kapacitete të larta që bredhin rrugëve në mungesë të kushteve, pastaj është edhe një numër i madh i atyre që i ka shkelur koha si rezultat i mos ekzistimit të kushteve dhe përkrahjes elementare për t’u marrë me sport, kërkojmë dhe shpresojmë që e ardhmja gjeneratave që vijnë të mos jetë e njëjtë me këtë kategori sportistësh. Gjithashtu, shpresojmë që do të përjetojmë sa më shumë dhe sa më shpejtë emocione të fitoreve apo së paku edhe vetëm të pjesëmarrjes së kombëtareve tona nëpër kampionate evropiane, botërore apo olimpike, apo të presim ndonjë medalje nga ndonjë sportist nën fanellën kombëtare në ndonjë sport olimpik. E gjithë shqiptaria, e sidomos të rinj, e presin me padurim një emocion të tillë. Shpresojmë që shpejtë të vjen koha kur do të gëzohemi për fitoret tona dhe të sportistëve tanë e jo të gëzohemi për humbjet dhe fitore e të tjerëve. (Botuar në gazetën ditore Koha të 02.02.2012)