Të ngrihen në ajër maunet që pengojnë qarkullimin e lirë të shqiptarëve

Tentimet e tilla të kujdoqofshin janë një mesazh që edhe pas gjithë ndryshmeve gjeo-politike në Ballkan, akoma ka “faktorë” që vendosin barikada në mes qarkullimit të lirë të shqiptarëve. Rasti i fundit ku në emër të asociacionit, apo të transportuesve maqedonas, është vënë bllokimi që pengon qarkullimin e lirë  mes qytetarëve shqiptar të të dy vendeve.

Fatkeqësisht ky hap po tolerohet edhe nga organet e rendit të cilët tentojnë të gjejnë interpretime të paqena të ligjeve për protesta dhe shprehje të revoltës. Një gjë e tillë askund të botë nuk ekziston. Vendkalimi kufitar në Bllacë është pika kufitare më e qarkullueshme ku pjesa dërmuese që kalojnë aty pari janë shqiptarë, për atë edhe zyrtarët maqedonas të Ministrisë për punë të brendshme “argumentojnë” se “absolutisht janë respektuar rregullativat ligjore”. Ky është një precedent që ndodh veç kur janë në pyetje punët me shqiptarët. Si do të ishte nëse e njëjta blokadë do të ndodhte me Serbinë?

Edhe pse hapi i tillë po tingëllon shumë radikal, ky duhet të jetë një mësim për të gjithë ata që tentojnë dhe ëndërrojnë që edhe më tej të vendosin pengesa në mes të shqiptarëve. Veç kësaj zyrtarët si ato kosovarë, ashtu edhe ato maqedonas e në veçanti faktori shqiptar në vend t’u bëj me dije bashkëqytetarëve maqedonas se pengesat ekonomiko-tregtare me dy shtetet shqiptare në rajon janë pjesë e së kaluarës. Nuk guxohet të vihet asnjë pengesë e llojit të fundit që pala maqedonase vendosi bllokadë për eksportin e miellit. Si duhet e kanë harruar këta të fundit, edhe pse para më pak se një muaj u përkujtua 50 vjetori i tërmetit fatkeqë të vitit 1963, kur ndihma e parë që u erdhi shkupjanëve ishte buka e nxehtë prej furrave të Kosovës. Pengesat e tilla dhe vendosja e barierave ekonomike ndaj vendeve që janë tregu më i madh për mallrat vendor është një politike e gabueshme ekonomike që sjell në rënien e shkëmbimit tregtar mes dy vendeve, sepse pas veprimeve të tilla, sigurt pritet që të bie shkëmbimi, respektivisht importi i mallrave maqedonase në Kosovë. Pala maqedonase, akoma po e jeton ëndërrën serbe ndaj shqiptarëve. Akoma të gjorët nuk e kanë kuptuar se ajo ishte një ankth nga i cili duhet zgjuar menjëherë. Gruevski dhe kompania grindavece, kapeni vagonin e fundit të këtij treni, pas të cilit vështirë se do të ketë tjetër. Kuptojeni se shqiptarët janë të vetmit në rajon me të cilët nuk keni asnjë problem qoftë nacional apo fetar, kurse ju po silleni si të jetë e kundërta!

Nesër është Bajram!

Muslimanët i kanë dy festa. Të dy këto festa na vijnë pas dy obligimeve kryesore që i kanë besimtarët muslimanë. Festa e parë, ajo e Fitër Bajramit vjen pas mbarimit të muajit të agjërimit, muajit të bekuar të Ramazanit, kurse Kurban Bajrami, vjen menjëherë pas mbarimit të obligimit të pestë për muslimanët që është kryerja e haxhillëkut në vendet e shenjta në Mekke dhe Medine.

Bajramet janë padyshim, ditët më të gjata për besimtarët. Nuk besojmë se ka ndonjë ditë më të mbushur me emocione, gëzime, gjëra të mira, vizita, bëmirësi e kështu me radhë. Është e gjatë edhe në kohë, sepse si asnjë ditë më parë, i madh e i vogël, të gjithë ngritemi për të falur namazin e Bajramit që është në orët e hershme të mëngjesit. Më pas vijojnë aktivitetet e shumëta që mbushin plotësisht këtë ditë.

Veç elementeve festive, Bajramet ndërthejnë në vete edhe mesazhe të larta dhe tepër fisnike. Bajrami është festë e shtrirjes së dorës dhe përqafimit vëllazërorë. Besimtarët gjatë kësaj feste, shtrijnë dorën e pajtimit me vëllezërit e tyre me të cilët më parë nuk kanë pasur marëdhënie të mira. Në të kaluarën bajramet kanë qenë ditë ku janë falur gjaqet, janë shuar hasmëritë dhe i është dhënë rast vazhdimit të jetës. Le të kujtojmë edhe këtë mesazh që nesër të hapim derën e vëllait tonë me të cilin kemi pasur ndonjë ngatërresë apo nuk kemi pasur komunikim të mirë.

Nesër është Bajram dhe ne po i mbushin çantat tona me ushqime për të bërë gati drekën e bajramit. Por, është mirë që secili prej nesh ne të ndalet e të mendojë se, vallë fqiu i tij a ka pasur mundësi që ta bëj të njëjtën për fëmijët dhe familjen e vet. A ka pasur mundësi edhe ai që jeton pranë nesh që fëmijëve të vet t’u sigurojë një drekë pak më të begatshme se drekat dhe darkat tjera të zakonshme që i kanë për çdo ditë. Përkudedja e tillë të jemi të sigurtë se nuk do ta pakësojë atmosferën dhe gëzimin në familjen tonë, por vetëm do ta shtojë atë. E  nuk dua të ndalem te shpërbilmet e panumërta nga ana e Zotit Mëshirëplotë nëse kujdesemi për rastet e tilla.

Nesër është Bajram dhe si kurrë më parë besimtarët vizitojnë njëri tjetrin. Jemi dëshmitar të një largimi dhe ftohjeje kolektive të marëdhënieve ndërnjerëzore. Dinamizmi dhe teknologjizimi i jetës kanë bërë që me vëllezërit, me të afërmit tonë të komunikojmë vetëm përmes internetit apo telefonit. Festa e Bajramit na e kujton nevojën për hapjen e derës, për vizitën te tjetri qoftë komshi, familjar apo farefis. Fatkeqësisht ditëve të sotme, kanë mbetur vetëm Bajramet kur hyjmë në shtëpinë e vëllait, fqiut apo të afërmit tjetër. Po themi fatkeqësisht sepse një apo dy ditë në vit janë shumë pak për t’ia çelur derën vëllaut tonë. Le të jetë Bajrami rast për shpeshtimin e hyrje-daljeve tona, se me këtë do të hapen edhe zemrat tona, do të shtohet dhe rritet dashuria e ndërsjelltë, besimi reciprok dhe forcimi i lidhjeve familjare/shoqërore, që janë parakushte kryesore për një shoqëri dhe të ardhme të shëndoshë.

Nesër është Bajram dhe asesi nuk duhet harruar fëmijët. Edhe po deshte nuk mund t’i harrosh. Është festa që e presin me gëzim gjatë gjithë vitit. Në lagjen time po i shoh të organizuar duke bërë planet që sonte në mbrëmje pasi të qetësohet komunikacioni të dalin ta pastojnë lagjen. Dikush me fshesë, dikush të lagë tokën që mos të ngritet pluhuri e dikush llopatat e karrocat për mbledhjen e bërlogut. Është kjo një traditë që më të vegjlit e lagjes e bëjnë zakonisht. “Fatmirësisht” që këtë punë nuk e kryejnë institucionet komunale e kjo traditë akoma po mbetet gjallë. Vazhdimisht i dëgjon se kush çka ka blerë, çfarë pantollona, këmisha, këpucë, atlete e kështu me radhë. Unë i bleva në filan vendin, tjetri në filan dyqanin. Të gjithë janë të hareshëm dhe ju pëlcet zemra nga gëzimi edhe kur ngrisin tonin e lavdrimit apo të treguarit për çmimin dhe kualitetin e veshjeve të tilla. Mos të flasim për të bëmurit gati në shtëpi. Rrobat e reja janë në krye të dhomës. Ato janë të hekurosura, të varura në “shtagë” dhe gjithçka është gati për momentin e duhur, që së bashku me babain apo vëllain e madh të mësyejnë dyer e xhamive apo sallave të sportit për të falur namazin e Bajramit. O Zot, mos e privo asnjë fëmijë nga gëzimi i tillë i Bajramit. As mos e privo asnjë prind nga mundësia që fëmijës së tij t’i sjellë gëzim së paku për këtë ditë. As mos na privo nga bamirës që pa fije interesi të kësaj bote sjellin gëzim në zemrat e fëmijëve dhe prindërve që nuk kanë mundësi ta realizojnë këtë.

Nesër është Bajram dhe ju që akoma nuk keni blerë sheqerka mos harroni t’i bleni, se nesër fëmijet e lagjes, qytetit apo fshatit do t’ua “thyejnë derën” duke trokitur për të ardhur e uruar Bajramit. Mundësisht zgjedhni më të mirat, sepse sa më të mira t’i keni sheqerkat, aq më shumë mysafirë të vegjël do të keni, se lajmi i mirë përhapet shpejt. Disa ndoshta do t’i keni edhe nga dy apo tre herë, por edhe kjo është mirësi.

Nesër është Bajram dhe gëzimi e mërzia janë së bashku. Janë një. Lotët janë prezent gati se në çdo familje, kur kujtohen ata që nuk janë në mesin tonë. Ata që kanë marrë amshimin, apo ata që janë larg, qofshin në kurbet apo gjetiu. Por, për nesër, t’i lëm pak më tepër vend gëzimit, t’i japim mundësinë buzëqeshjes para lotit dhe haresë para mërzisë.

Andaj, të gjithë lexuesve dhe besimtarëve kudo që gjenden, urime e për shumë vjet festa e Fitër  Bajramit, dashtë Zoti që Bajramet tjera t’i presim në gjendje dhe kushte shumë më të mira.   

(Ky shkrim fillimisht është botuar në Gazetën Koha të datës 07 gusht 2013)

Ku ishit kur e bëri Serbia?

Debati për rishikimin e historisë ka prekur si djalli disa intelektual dhe historianë shqiptarë. Disi krejt i çuditshëm më duket i gjithë ky pluhur që po ngritet nga kjo iniciatëve që mendoj se bile do të duhej të mirëpritet. Nuk shoh hapësirë frike apo tjetërisimi të historisë sonë kombëtare. Derisa ne pretentojmë dhe mendojmë se jemi në të drejtë, atëherë, t'ua hedhin për fytyre të gjitha ato "pseudofakte" historianëve turq edhe t'u themi njëherë e përgjithmonë që kjo temë të mbyllet.

Por, këtu synohet diçka tjetër përveç shkencës. I gjithë ky pezmatim i historianëve shqiptarë dhe disa intelektualëve tjerë që bile edhe lëshuan një peticion kundër rishkimit të historisë apo më mirë të themi ballafaqimit të fakteve shkencore në historinë tonë kombëtare, dëshmon për bagazhin e tyre shkencor dhe objektivitetin në profesionin e tyre.

Pasi se në këtë debat u kyçën intelektual dhe personalitete të lëmenjëve të ndryshme, vendosa edhe unë të paraqes një fakt që nuk e kam dëgjuar/lexuar deri më tani. Kërkesa për “rishikimin e historisë” që po bëhet nga ana e Turqisë në lidhje me periudhën osmane, nuk është e para. Në vitin 2003, ishte Serbia, po bash kjo Serbia më të cilën gjatë gjithë shekullit 20 kemi pasur luftëra dhe gjitha të këqijat, që kishte kërkuar që të hiqen fjalë e fjali dhe çka është më e keqja edhe ndryshim të fakteve, të cilat të bëjnë të ndihesh i tradhëtuar.

Ndaj kësaj kërkese kishte intevenuar Ministria e Arsimit dhe Shkencës së Kosovës dhe pa u ngitur aspak pluhur u bëri intervenime në librat e historisë. U hoqën gjërat që nuk i dëshironin serbët dhe Serbia. U hoq dhe tjetërsua fakti i pushtimit serb të Kosovës. Tanimë fëmijët tanë do të mësojnë se Serbia nuk e ka pushtuar Kosovën. Nuk di çfarë komenti kanë nënshkruesit e peticionit ndaj këtij fakti?

Ku ishin atëherë këta historianë dhe intelektualët e peticionit kur u bë kjo tradhëti e madhe ndaj kombit dhe të vërtetës?? Apo ndoshta nuk e keni ditur këtë fakt!? Sikur që shumë gjëra tjera ia keni lënë “shkencës” së harresës!? Ku ishte Kadareja që prej “skajit të dunjasë” deponoi nënshkrimin e tij për peticionin kundër rishikimit të historisë. Nëse do të duhej ngurtësi në qëndrime duhej të bëheshin në vitin 2003 të nderuar, sepse edhe vet me sytë tuaj keni parë se ç’na ka bërë Serbia, hiç më larg se katër vite para “heshtjes suaj”. Nuk është dashur të heshtni para agresorit të vërtetë që përpos masakrave dhe gjenocidit, na detyroi që edhe “historinë ta ndryshojmë” dhe ju atëherë heshtët.

Por, si duket historianët tanë e kanë bezdi që të dalin nga shabllonet e tyre sllavo-komuniste, me të cilat përralla kanë ndërtuar studimet dhe karrierën e tyre. Studjues që shumë lehtë e kanë pasur t’i mbushin punimet e tyre duke përdorë terminologjinë që gjuha e shkencës nuk e toleron. Këtë e them me përgjegjësinë më të madhe, normalisht me shumë përjashtime për studjues të guximshëm dhe objektiv, që përkundër gjitha sakrficave u munduan që faktet qofshin edhe të hidhura të dalin në shesh. Kjo është detyrë e një studjuesi të mirëfilltë. Fatkeqësisht, shtresa e këtyre të fundit akoma janë larg institucioneve dhe qendrave relevante si në trojet tona ashtu edhe jashtë tyre. Nëpër institucionet tona të gjithë jemi duke e parë se ç’po ndodhë. Për historinë dhe gjithë gjërat tjera vendosin “studjues të internetit” që për mësues kanë “Prof Wikipedia-n” dhe “Akademik Google-n”. Ata që kur lexon shkrimet dhe analizat e tyre të duken si ato të përrallave të gjysheve, pa asnjë referencë, pa asnjë citim edhe pse ndoshta bëhet fjalë edhe për histori ku akoma janë gjallë burimet e dorës së parë.

Një dritë në fund të tunelit na e paraqet shtresa e re e historianëve dhe studjuesve që kanë nisur t’i rreken shkencës ashtu siç e kërkon vet ajo. Fatmirësisht edhe studjues të huaj që njohin mirë çështjet e Ballkanit, me studimet e tyre mos më shumë t’i këndjellin këta tanët, që përkundër titullit magjistër e profesor të historisë, nuk dinë çka është arkivi dhe çfarë thesari fshihet në to.

Për mua rishikimi i historisë është një hap tepër i rëndësishëm për kombin tonë, për shkencën e historisë dhe në rend të parë për të vërtetën. Turqit kanë në dorë një minierë ari që për ne është thuajse e paprekur. Pse po ngurrojmë që edhe ne të marrim hisen tonë aty?

Pa titull*)

 Heshtja na i shurdhoj veshët

Se fjalë të mirë kush nuk thotë

E penat u thanë nga mërzia

Se zemër guximi nuk gjejnë

Trimëria u tret si shkuma

Durim u bë imponim

Në ditët kur jeta u bë bukë

E bota u shndërrua në  interes

Kjo kohë dashurinë po na e vret

E mallin fort na e zbehë

Dyshimin na e mbjell thellë në palcë

E të ardhmen na e frigon

Çdo ditë është një shakullinë

Që krenaritë nga zemra na i ngreh

Shpinën po na e kërrusë e kurrizin shtrembëron

E kryevepër tonën e bën heshtjen

Kjo jetë qoftë e mallkuar

Që shpresat tona na i vonon

Ditët tona natë na i bën

E mëngjesin na e vonon

©MilazimMustafa - 11.mars 2012

*) Me këtë poezi jam prezantuar në mbrëmjen e poezisë Takimet e Karadakut të vitit 2012 (11 mars 2012)

Ku është sporti shqiptar?

Sporti është pjesë e pandashme e kulturës së një populli. Një popull me sport të zhvilluar, tregon edhe vitalitetit e vet, por edhe përkujdesin që e tregon për kulturën e vet të gjithmbarshme, por në veçanti për rininë e vet. Gjithmonë e kemi ushqyer ndjenjat tona, se jemi një popull vital, një popull me rini të shëndoshë, teza këto që mbajnë shumë, mirëpo, sa i përket materializimit të këtij vitaliteti në sport, shumë pak kemi hise që të lavdërohemi. Ky mos sukses, nuk na bën që të dëshpërohemi, apo të mbjellim në veten tonë ndjenja inferioriteti, por, le të jetë një këndellje dhe prezantim real i një problemi që vërtetë duhet të na brengosë si komb. Gjatë kohës së monizimit, Shqipëria ishte e mbyllur dhe shumë pak kemi të dhëna mbi sportin e asaj kohe. Në ish Jugosllavi puna ishte ndryshe. Sistemi i atëhershëm jugosllav, ku bënin pjesë edhe shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë dhe trojeve tjera etnike, mjaftë i kushtonte rëndësi sportit dhe prezantimit të sportit të atëhershëm në arenën ndërkombëtare. Në këtë rast, një numër i madh i sportistëve shqiptarë arritën famë të lartë, duke fituar tituj në kampionate botërore, evropiane, e kampionate olimpike. Kryesisht ishin këto raste të sporteve individuale, apo më saktësisht në sporet luftarake, në ato të mundjes, boksit dhe karatesë. Për të dalë një sportist dhe për të arritur deri te titulli i kampionit olimpik, do të thotë se pas vete ka pasur një ekip të madh, që janë përkujdesur për të, por edhe një konkurrencë e madhe që e ka stimuluar të njëjtin të arrijë deri në nivel kampioni. Sa i përket gjendjes së sportit në ditët e sotme, duke i analizuar faktet në nivel mbarëkombëtarë, nuk jemi aspak në nivelin në të cilin mund dhe duhet të jemi. Në të shumtën e rasteve, përfaqësuesit e Republikës së Kosovës, janë të ballafaquar me problemet e anëtarësimit nëpër federatat e ndryshme sportive botërore dhe kjo ndikon negativisht edhe në sportistët, edhe në punëtorët sportiv, por edhe në investitorët, por, çka i mungon sportistëve të Shqipërisë që të jenë në një nivel të tillë? Ku për sporte të tëra, as që kemi reprezentacion kombëtarë. Përveç futbollit që është deri diku i zhvilluar, në Shqipëri, për sportet tjera kryesore olimpike, as që bëhet fjalë. Dua të prezantoj një fakt, në listën e FIBA-s (Federata botërore e basketbollit) Shqipëria as që figuron në të njëjtën, në të cilën gjenden vende edhe si Ruanda, Sri Lanka, Madagaskari e të ngjashme. Kjo është një turp për basketbollin dhe për sportin shqiptarë në përgjithësi. Fakt tjetër që brengosë është edhe ikja e sportistëve me renome dhe garimi i tyre për kombëtare të ndryshme, bile edhe për kombëtare që sillen me nënçmim dhe urrejtje për çdo gjë që është shqiptare. Më të shumtë janë ata që karrierën e tyre e zhvillojnë në shtetin grek. Në këtë grup bëjnë pjesë edhe sportistë që i kanë sjellë edhe medalje nga kampionate olimpike dhe botërore shtetit që edhe vet ata si sportistë nënçmon. Si të tillë i kemi Piro Dhima-n, kapmpion i trefishtë olimpik dhe botërorë, Luan Shabanin, Mirela dhe Agron Xhelilin, Mirela Manjanin e kështu me radhë, që bile i ndërruan edhe emrat e tyre dhe pranë çdo suksesi të tyre ngritet flamuri grek dhe këndohet himni i po të njëjtit shtet. Kemi edhe shumë raste të tilla, por edhe sportist që çdo ditë paralajmërojnë, që nëse shteti nuk përkujdeset do ta bartin fanellën e ndonjë shteti tjetër. E gjithë kjo vie si rezultat i mos investimit në sport dhe për mos krijimit të kushteve të volitshme që këta sportistë të garojnë në vendin e tyre. Sportistët shqiptarë në diasporë Rezultatet më të mira i kanë arritur sportistët që kanë pasur fatin të merren me sport jashtë trojeve tona etnike. Ne, sot kemi shumë sportistë si në sportet individuale ashtu edhe në ato kolektive që kanë arritur famë botërore, si Luan Krasniqi, Mirdi Limani, Enver Idrizi, Gjerdan Shaqiri, Valon Behrami, Roland Gërxhaliu, Artan Kuqo, Ardian Gashi e kështu me radhë. Të gjithë këta garojnë nën flamujt e shteteve në të cilët jetojnë. Me përjashtime në lojën e futbollit ku një numër i konsiderueshëm i futbollistëve shqiptarë, me pasaporta të dyfishta, kanë refuzuar kushtet shumë më të mira nga shtetet ndryshme, duke mos e ndërruar fanellën e kombëtares së tyre, raste këto që tregojnë vetëdije, por në rend të parë sakrificë dhe vetmohim nga ana e këtyre të fundit, e që meriton respektin më të lartë. Por, kemi edhe raste ku, shumica prej tyre, sot bartin fanellat e shteteve tjera, si Zvicrës, Finlandës, Gjermanisë, Turqisë, Italisë, Sllovenisë, Kroacisë, Norvegjisë e kështu me radhë. Shumica e këtyre të fundit janë nga Kosova dhe Maqedonia. Pa dyshim se kushtet ekonomike, sociale, familjare etj kanë bërë që këta të njëjtit të garojnë për shtetet e ndryshme e jo për kombëtaret shqiptare. Andaj, mbetet që federatat e sporteve shqiptare të jenë më aktive në kontaktet me sportistët tanë në diasporë. Duke rënë në kontakt me talentet e ndryshëm prej fillimit të karrierës së tyre, sigurimin e pasaportave, por edhe interesimin për avancimin e tyre në karrierën sportive, që të njëjtin ta ndjenjë më tepër lidhjen me shtetin e tyre amë. Strategji për zhvillim të sportit E gjithë kjo do të vjen në vend, kur shtetet tona do të ndërtojnë një strategji të vërtetë për avancimin e sportit, dhe të njëjtën ta realizojnë me përpikëri. Përveç kësaj, duhet sa më parë federatat e sporteve të depolitizohen dhe në krye të tyre të vijnë njerëz që me të vërtetë mendojnë për sportin dhe synojnë zhvillimin e gjithmbarshëm të tij. Të fillohet urgjentisht të investohet në licencimin e trajnerëve për sporte të ndryshme që është një prej kushteve kryesore për zhvillim dhe pranimin e sporteve përkatëse në federata të ndryshme. Pastaj, ndërtimin e objekteve të ndryshme sportive, sidomos sallave dhe fushave të sportit që do të jenë afër secilit të riu, me qëllim që talentët e ndryshëm t’i kenë më afër vendet që ofrojnë mundësi për marrje me sport. Në këtë rast, shembulli i qeverisë maqedonase ia vlen të kopjohet. Kur mundet në Maqedoni pse nuk mundet edhe në Kosovë dhe Shqipëri. Qeveria aktuale e Maqedonisë, me qëllim të ngritjes së sportit, vetëm në këtë mandat jo të plotë qeveritar ka ndërtuar me qindra salla dhe fusha sportive. (Ky investim po u kthehet në mënyrën më të mirë të mundshme. Kampionatet e fundit evropiane dëshmuan se si po kthehet ky investim. Edhe çka është më e rëndësishmja, janë vetëm një milion popull!) E gjithë kjo duhet të fillojë qysh nga shkallët më të ulëta, konkretisht nga shkollat e sporteve përkatëse, pastaj edhe në klube e të rinjve e deri në ekipet profesionale. Kjo do të krijonte kapacitete të mjaftueshme për liga të ndryshme sportive që fatkeqësisht te ne akoma nuk ekzistojnë, por edhe konkurrencë të mjaftueshme për sportet të cilët janë në zhvillim. Vlen të ceket strategjia e Federatës së Basketbollit të Kosovës, që shumë qartë është detajizuar në plane operacionale dhe jo rastësisht basketbolli është sporti numër një në Kosovë. Ne sot kemi shumë të rinj me kapacitete të larta që bredhin rrugëve në mungesë të kushteve, pastaj është edhe një numër i madh i atyre që i ka shkelur koha si rezultat i mos ekzistimit të kushteve dhe përkrahjes elementare për t’u marrë me sport, kërkojmë dhe shpresojmë që e ardhmja gjeneratave që vijnë të mos jetë e njëjtë me këtë kategori sportistësh. Gjithashtu, shpresojmë që do të përjetojmë sa më shumë dhe sa më shpejtë emocione të fitoreve apo së paku edhe vetëm të pjesëmarrjes së kombëtareve tona nëpër kampionate evropiane, botërore apo olimpike, apo të presim ndonjë medalje nga ndonjë sportist nën fanellën kombëtare në ndonjë sport olimpik. E gjithë shqiptaria, e sidomos të rinj, e presin me padurim një emocion të tillë. Shpresojmë që shpejtë të vjen koha kur do të gëzohemi për fitoret tona dhe të sportistëve tanë e jo të gëzohemi për humbjet dhe fitore e të tjerëve. (Botuar në gazetën ditore Koha të 02.02.2012)

Dëshitimi i regjistrimit 2011- një qasje më ndryshe

Regjistrim në vitin 2011 sigurisht nuk do të kemi. Përgatitja e këtij regjistrimi ishte e zymtë qysh prej nisjes. Me kërcënime për bojkot, me paqartësi të shumta si organizative ashtu edhe ato ligjore, me debate të shumta dhe insistime që me çdo kusht ky proces madhor statistikor të kalojë (qoftë edhe me mangësi të pritura). Regjistrimi dështoi para pak ditëve, por brenda kësaj pak kohe shumëçka u tha. Unë dua të them diçka që nuk është thënë e që mendoj se janë gjëra relevante, por që me shumë mjeshtri fshihen nga opinioni publik maqedonas dhe mediat në tërësi. Ndoshta edhe nuk jam i saktë, por thjeshtë le të jetë kjo një nxitje për mendimin dhe opinionin publik. Përgatitja e këtij regjistrimi nisi me shumë vështirësi, polemika, debate të ashpra edhe në mes vet partnerëve të koalicionit. Por edhe me standarde të dyfishta në lidhje me interpretimin e rregullave të regjistrimit. Ligji ishte i qartë por pas vete linte mundësi të shumta për interpretime të ndryshme. Fillimi i regjistrimit nisi me dorëheqjen e anëtarëve shqiptarë dhe turq nga komisioni republikan i regjistrimit e më pas edhe pasoi dorëheqja e kryetares së këtij komisioni. Për të mos mbetur faji te shqiptarët menjëherë komisioni u plotësua me anëtarë të rinj, e më pas u zgjodh edhe kryetari i ri i këtij komisioni. Regjistrimi filloi me shumë probleme. Por përkundër gjithë këtyre problemeve kur punët ranë në binarë edhe kur të gjithë mendonim se regjistrimi do të mbaronte disi, pasoi dorëheqja kolektive e Komisionit republikan të regjistrimit. Pse? Mediat çdo ditë na përcjellin lajme për probleme me regjistrimin në fshatrat e Tetovës, në Kumanovë, disa pjesë të Shkupit e kështu me radhë. Me të vërtetë këtu kishte një problem serioz se, regjistruesit maqedonas kishin presin të madh nga partia e tyre në pushtet që insistonte me çdo kusht kurbetçinjtë shqiptarë të mos regjistrohen. Duhet të përmendim faktin se pala maqedonase përkundër faktit se nuk ishte shumë e interesuar që regjistrimi të kalojë me sukses, ata shumë më seriozisht i kishin marrë punët në rrjedhën e tyre. Informata nga terreni vinin se këshillet vendore të VMRO-së nëpër degët përkatëse, çdo natë mbanin takime për rrjedhën e regjistrimit dhe marrjen e informatave për mënyrën, formën dhe intensitetin e regjistrimit. Pala shqiptare disi ishte më e qetë në gjithë këtë proces. Ndoshta ky regjistrim do të kalonte qoftë edhe me mangësi të shumta nëse rezultatet fillestare do të ishin pak më ndryshe nga ato që dolën. Sikur të ishte problemi vetëm te shqiptarët kujt po duan maqedonasit t’ia lënë fajin, ky problem do të zgjidhej sikur që edhe nisi të zgjidhej sepse nga presioni i regjistruesve maqedonas e disa edhe nga frika e dënimeve të rënda të parapara me ligjin për regjistrim nuk e merrnin guximin të regjistronin një numër të kurbetçinjve që nuk ishin prezent në vend në momentin e regjistrimit. Por mendoj se këtu nuk ishte problemi kryesor. Para se t’i numëroj disa nga arsyet se pse dështoi regjistrimi, po e përmendi edhe faktin se dorëheqja kolektive pasoi pas mbarimit të regjistrimit në disa qarqeve regjistruese të disa komunave. Dështimi i këtij regjistrimi mua nuk ma mundësoi t’i kuptoj disa fakte të cilat kisha shumë dëshirë t’i dija. Me interesonte fakti se pas përpunimit të rezultateve të regjistrimit sa do të jetë numri i qytetarëve bullgarë në Republikën e Maqedonisë. Kisha një bindje se do të jetë një numër goxha i madh dhe një përqindje që do të habiste lidershipin maqedonas, sidomos duke e pasur parasysh faktin se qindra mijëra qytetarë maqedonas janë pajisur me pasaporta dhe nënshtetësi bullgare. Gjithashtu me padurim prisja të shoh edhe përqindjen e torbeshëve në Republikën e Maqedonisë. Kur dihet se një numër i madh i qytetarëve që në regjistrimin e kaluar ishin të regjistruar si maqedonas mysliman, në këto zgjedhje thirrja e tyre ishte që ata të deklarohen si torbeshë, pasi që ky regjistrim ua mundësonte këtë. Të dyja këto grupe etnike nuk i kemi pasur në grafikonet e rezultateve të regjistrimit të kaluar e që në masë goxha të madhe prisja që ta ulin përqindjen e popullatës maqedonase. Kjo shkoi, e unë shpresoj që të jemi gjallë e shëndosh e të shohim në të ardhmen sa çfarë rezultatesh do të na dalin për këto dy grupe etnike në Maqedoni. Ajo që i shtyu maqedonasit që shumë seriozisht të merren me këtë regjistrim ishte edhe gjendja faktike në terren. Unë po e përmendi vetëm një rast për të cilin më njoftoi një regjistrues shqiptar që regjistronte në disa fshatra kryesisht të banuara me maqedonas. Ai më tha se kishte mbaruar regjistrimin dhe se në gjithë ato fshatra nuk kishte regjistruar akoma asnjë person nën moshën 18 vjeçare. Në njërin prej atyre fshatrave me mbi 80 shtëpi, kishin regjistruar vetëm 23 persona. Unë jam i sigurt se e gjithë Maqedonia lindore (kryesisht fshatrat) janë në një gjendje të tillë. Kurse sa i përket shqiptarëve, ka pasur raste që vetëm në një shtëpi shqiptare të regjistrohen mbi 20 persona (raste të tilla ka shumë). Nuk u shkoi për shtati regjistruesve maqedonas edhe tentimet për regjistrimin e romëve si maqedonas dhe me fe ortodokse. Nëpër popull flitej se në mesin e popullatës rome paguanin 1000 denarë për person që ata të regjistrohen si maqedonas dhe feja e tyre të jetë ortodokse. Duke i pasur parasysh këto fakte, por edhe faktet se ky regjistrim mbikëqyrej nga institucione statistikore ndërkombëtare, kisha njëfarë sigurie se maqedonasit nuk do të kishin mundësi të bënin lojëra me numra sikur që ishin mësuar t’i bënin herave tjera. Andaj Gruevskit dhe kompanisë së tij nuk i konvenonin shok-shifra që do t’ia ulnin rejtingun e ndoshta edhe do t’i lëviznin themelet e këtij shteti. Andaj, shumë më mirë për ta ishte që kjo të dështojë edhe çështjen e regjistrimit ta bartin zvarrë sikur që po i bartin edhe shumë probleme tjera, sepse prognozat më reale ishin që numri i maqedonasve në Republikën e Maqedonisë të jetë nën 1 milion (në vitin 2002 ishin regjistruar 1 297 981). Kjo shifër do të ishte infarkt për gjithë maqedonasit, paramendoni, në shtetin e tyre të vetëm në botë me 2 milion banorë ata të mos jenë as gjysma e popullatës së përgjithshme. Këto prognoza bazohet në rritjen negative të popullsisë në RM, disa dhjetëra mijëra torbeshë që nuk do të deklarohen si maqedonas, por edhe pak më shumë bullgarë që me padurim presin të shprehin identitetin e tyre të ri në Maqedoni. Të gjithë këtë nuk patëm rastin ta marrim vesh me regjistrimin e 2011, shpresojmë në të ardhmen më të afërt të mësojmë edhe këto dilema të cilat bashkëqytetarët tanë me mjeshtri të madhe po i mbulojnë. (Ky shkrim u botua në gazetën Koha të datës 14 tetor 2011)

DRITA E DIELLIT NUK NDALET ME DUAR!

Qoftë si komb, qoftë si popull, kemi pasur shumë sfida e shumë beteja. Të humbura e të fituara. Sido të kenë qenë, çdonjëra ka lënë gjurmë në kodin tonë gjenetik. Fatkeqësisht, asnjëherë gjatë historisë sonë mijëvjeçare, nuk kemi qenë të zotët e vetes që ta mbrojmë pragun tonë. Këtë e kanë shfrytëzuar fqinjtë, që zakonisht kanë qenë të disponuar negativisht ndaj ekzistencës sonë në këto troje me vlerë e peshë për nga pozita e rëndësia. Kjo ka rezultuar që kurrë të mos jemi ata që kemi dashur të jemi. Si rezultat i ruajtjes së ekzistencës sonë, jo rrallë herë kemi pranuar edhe elemente që si kemi pasur prej fillimi, që sot janë bërë si tonat. Janë bërë pjesë e identitetit tonë kombëtar. Ky është një fakt nëpër të cilin janë zhvilluar popujt, janë krijuar kombe, shtete e unione. Është një realitet historik e faktik. Problemi që dua ta shtjelloj është një nga problemet shoqërore që hasen në shoqëritë njerëzore. Këto probleme delikate nuk na amnistojnë as ne. Jo rrallë herë kemi mendime të shumta për një çështje të vetme. Ngrihen grupe të tëra, për të mbrojtur një tezë e grupe të tjera për ta sulmuar. Dalin trima, heronj e “tradhtarë” për t’i shprehur mendimet dhe qëndrimet e veta. Nxirret tym e zjarr. Janë këto momente, kur miqtë e deridjeshëm bëhen armiq, kur dashuria shndërrohet në urrejtje, kur përkrahja shndërrohet në pengesë e toleranca, morali, solidariteti e njerëzorja vdesin. Në këto raste, vija e frontit vihet në mes nesh, na ndan në dysh e në tresh. Nis një betejë shumë e ashpër e fundi mund të jetë edhe më katastrofal. Të zbresim në tokë. Në Kosovën tonë të lirë, në ferishten që ka nisur të belbëzojë, disave nuk iu dolën hesapet siç i kishin planifikuar. Zhveshjet identitare që na i imponuan me shumë intriga disa “pseudopatriotë”, “baballarë të kombit”, “ideologë” (lexo: intrigantë, poltronë e naivë), shumë shpejt u zbuluan. Lidhja e gjeneratës së re, me rrënjët e vjetra çeli e po lulëzon. Përkundër largësisë, me zbrazëtirë një gjeneratë të plotë, po ndërtohet gjenerata e re, e mirë, e fortë, e shëndoshë dhe e formuar. Krejt kjo si rezultat i vigjilencës, shkallës së arsimimit, sistemit të vlerave dhe ruajtjes së vlerave kombëtare e fetare. Sot kemi të rinj shumë të formuar intelektualisht, kombëtarisht, njerëzisht e fetarisht. Kjo dikujt po i pengon. Disa që “hanë bukën e popullit e i bëjnë punë shkaut”, apo që kanë lënë personalitetin e vet në hipotekë shërbimeve të zymta (të jashtme e të brendshme) si rezultat i gishtit me mjaltë, që dikush ua ka lyer buzët, e tash për ta dëshmuar veten para padronëve të tyre që i mbajnë me të holla dhe avancojnë karrierën e tyre, në çdo dështim të idesë së tyre, apo në çdo hap tonin përpara, janë të parët që ndezin zjarrin e reagojnë me tone të ashpra duke akuzuar, sharë, fyer e ofenduar, pa asnjë bazë, përkrahësit e ideve dhe mendimeve që janë ndryshe nga të tyret. Rasti i shamisë është një problem i ngjashëm me atë që potencuam më lartë. Është një dukuri që disa vite me radhë po e dëmton shoqërinë shqiptare. Diçka që as në ankthin më të tmerrshëm nuk kisha mundur ta paramendoj se në vendin tim kjo gjë mund të ndodhë. Askush as në imagjinatat më të tmerrshme nuk e kishte menduar se në shtetin në për të cilin flijoi vëllain, iu djeg shpija e fshati të cilin e mbrojti në ditët më të vështira, sot, po ky shtet i ëndrrave të tij ia mohon vajzës së tij shkuarjen në shkollë, e veshur siç ia parashkruan feja e saj dhe Zoti i saj, të cilit ajo, babai i vet dhe dëshmorët e Kosovës dhe shqiptarisë i besojnë dhe i besuan. Ky fakt vjen si rezultat i “mbulesës” së realitetit që vjen nga disa persona të vetëshpallur si intelektualë që keqpërdorin pozitat e tyre si gazetarë, pronarë të mediumeve, redaktorë, analistë, shkrimtarë.... Si rezultat i injorancës së tyre, në publik lansojnë teza që aspak nuk kanë të bëjnë me realitetin as shoqëror, as historik e as faktik. Frikojnë popullin me teza se kinse po na rrezikohet qenia jonë kombëtare, pastaj dalin në mbrojtje edhe të Islamit “tradicional” (që as erë nuk kanë se çka do të thotë kjo), brengosen për Islamin evropian, për të cilin as ide nuk kanë se çka është, e keqinterpretojnë tezat dhe faktet historike duke menduar se populli po ha kashtë e me të do t’ua hajë edhe idetë e tyre të sëmura. Janë edhe disa persona të besimit të krishterë që flasin gjuhën tonë e të shtyrë nga situata momentale, ngritin zërin e urrejtjes duke hedhur benzinë në këtë flakë të vogël. Janë këta disa zëdhënës të disa klerikëve katolikë që fatmirësisht shumë herët u zbuluan. Ata të dështuarit dhe këta që janë rrugës së tyre janë atdhetarë falso. Veprat e tyre janë tërësisht të kundërta me ato që i shprehin nëpër mediume. Atdhetaria e tyre ishte dhe është vetëm maskë e mjet për të arritur synimin e tyre, largimin e shqiptarëve nga feja e tyre – Islami. Ata, si minoritet fetar në mesin e shqiptarisë, e si mikropakicë në Kosovë, keqpërdorin besimin dhe tolerancën e shumicës muslimane, që i ka privilegjuar, përkrahur dhe ruajtur pa ndjerë dallimin në besim që e kanë pasur deri dje. Po flas në të kaluarën se me këtë që po bëjnë, ata po ia bëjnë sherrin vetes dhe së ardhmes së tyre, në këtë troje dhe së bashku me ne. Kjo luftë që më së shumti po i godet disa motra tona, që kanë vendosur të mbrojnë trupin e tyre, në përputhje me normat e besimit të tyre. Është kjo një luftë e padrejtë dhe me fitore të sigurt për popullin dhe ato motra tona të ndershme. Për këtë jam shumë i sigurtë. - Do të jetë një fitore e sigurt, se motrat tona janë në të drejtë dhe po na bëhet padrejtësi. - Do të jetë një fitore e jona sepse jemi shumicë e në lojërat e demokracisë, sado që të vonohet, shumica prapë do të fitojë. Majorizuesit do të përfundojnë si diktatorët që dita ditës po bien si kulla prej letre. Vullnetin e popullit nuk mund ta ndalë askush. - Do të jetë një fitore se sulmuesit dhe provokuesit, janë duke i bërë tentativat e fundit për t’i shpëtuar idetë që moti i ka shkeluar koha. Sistemi i tyre që nëpërmjet frikës, gënjeshtrës, vjedhjes e mashtrimit, ta sundojnë popullitn, dalngadalë po tretet. - Do të jetë një fitore, sepse jemi shqiptarë, e shqiptari gjithmonë për çështje nderi, nëne, motre e grua, ka sakrifikuar me jetë, me mall e gjithçka. - Do të jetë një fitore, sepse ne jetojmë për fytyrë e për nder, e në këtë rast, nuk do të lejojmë që nderi i motrave tona e në të njëjtën kohë edhe nderi ynë dhe i familjeve tona të nëpërkëmbet. U japim shpresë motrave tona, se ditëve të tyre larg bankave të shkollës u ka ardhur fundi. Se këto ditë mërzie për to, dhëntë Zoti që të kompensohen me të mira të pafundme në këtë botë dhe botën e përtejme. Këto motra e dinë se janë duke sakrifikuar që e vërteta të dalë në shesh. Janë duke sakrifikuar që të mos mohohet një obligim i Allahut, e Allahu nuk e vështirëson gjendjen e askujt, sidomos kur bëhet fjalë për diçka që Ai e obligon nëpërmjet Fjalës së Tij, Kuranit Famëmadh. - Do të jetë kjo një fitore, sepse Zoti është në anën tonë. E kur Zoti është në anën tonë, gjithçka tjetër përballë nesh është shumë e vogël. Andaj, ne të ecim qetë në rrugën tonë, duke u mburrur me këtë që jemi. Duke e mbajtur ballin lart për fenë së cilës i përkasim dhe duke qenë krenarë që jemi muslimanë, siç thotë ilahia: “Do të gëzojë ky din merita/Ku hyn nata edhe dita/Se kjo fe nuk mposhtet kurrë/Drita e diellit nuk zihet me duar!” Do ta përfundoj me fjalët e poetit ku thotë: “Islami është sikur dielli, Me të fryrë nuk shuhet, Me të mbyllur sytë nuk bëhet natë, Ai që i mbyll sytë vetëm vetes i bën terr.”