Zgjedhjet e ardhshme presidenciale dhe ato lokale në Maqedoni janë një sfidë e radhës. Kësaj radhe, qytetarët e Maqedonisë do t’ia japin mandatin presidentit të katërt me radhë. Qytetarët nëpërmjet zgjedhjeve të drejtpërdrejta dhe demokratike do të vendosin se cili nga kandidatët e mundshëm për herë të parë do t’a ushtrojë postin e burrit të shtetit të RM-së për pesë vitet e ardhshme.
Në të njëjtën kohë do të zhvillohen edhe zgjedhjet lokale, që edhe përkundër rëndësisë së madhe që kanë këto zgjedhje, si rezultat i decentralizimit të pushtetit në Maqedoni, për momentin janë në plan të dytë nga mediumet dhe publiku i gjërë i RM-së.
Në këto zgjedhje lokale, secila parti si ato më të mëdha, por edhe ato më të voglat kanë nxjerrur listat për këshilltarë komunal, e më pak për kryetarë komune (duke qenë në dijeni me kapacitetin e tyre politik). Blloku i partive shqiptare pritet të dal fitues në komunat me shumicë shqiptare, me kusht që ndarja e votave të shqiptarëve të mos kontribuojë në fitoren e ndonjë kandidati maqedon apo të ndonjë nacionaliteti tjetër. Shpresojmë që deri te kjo e fundit të mos vijë.
Zgjedhjet presidenciale paraqesin një fenomen në vete, sa ju përket risive që do t’i sjellin. Edhe pse RM-ja është një shtet relativisht i ri, i dalur nga shpërbërja e RFS të Jugosllavisë, ka një traditë të hidhur sa i përket presidentit të shtetit. Presidenti i parë Kiro Gligorov, gjatë ushtrimit të mandatit të tij të dytë në vitin 1995 përjetoi një atentat ku, pak mungoi që ta humb jetën. Fatkeqësinë më të madhe e përjetoi presidenti i dytë Boris Trajkovski, i cili humbi jetën në fatkeqësinë ajrore me aeroplanin e tij presidencial në vitin 2004. Për t’u theksuar është “mbijetesa” e presidenti aktual Branko Çërvenkovski që e kaloi mandatin e tij pa një “therrë në këmbë” (kjo vlen deri në kohën kur po punohet ky shkrim, sepse nuk e dimë se çka do të ndodh deri në zgjedhjen e presidentit të ri), por edhe ky u diskreditua nga sulmet e mëdha që i koncentroi partia oponente VMRO-DPMNE (e ndihmuar shumë në këtë rast nga disa parti shqiptare) kështu që, duke qenë në dijeni për rejtingun e tij të dobët nuk u kandidua për rizgjedhje.
Në zgjedhjet presidenciale në RM-së rregullisht janë kandiduar edhe kandidatë shqiptarë, të cilën deri më sot asnjëherë nuk kanë arritur ta kalojnë raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale.
Në këto zgjedhje, për herë të parë do të kandidojnë tre kandidat shqiptarë (kishte edhe disa tjerë që paraqitën kandidaturat, por nuk arritën të bëjnë mbledhjen e nevojshme të nënshkrimeve për t’a legjitimuar kandidimin e tyre), përballë katër kandidatëve maqedon. Gjithashtu në këto zgjedhje, për herë të parë një femër kandidohet për kryetar(e) të shtetit. Bëhet fjalë për Mirushe Hoxha-n e propozuar nga PDSH-ja, e cila do të garojë për t’i marrë votat e elektoratit shqiptarë së bashku me Agron Buxhakun e BDI-së dhe Imer Selmanin e DR-së.
Risitë e këtyre zgjedhjeve nuk mbarojnë këtu. Sa i përket bllokut maqedon, për herë të parë do të kemi ballafaqim konceptesh. Kryesisht këtë konfrontim do t’a bëjmë dy kandidatët të cilët sipas anketave kanë gjasa më të mëdha të fitojnë. Për herë të parë në Maqedoni do të konfrontohen jo vetëm kandidati i VMRO-DPMNE-së me atë të LSDM-së, por edhe identitetit maqedon. Në këto zgjedhje, në garë është vënë edhe ideja e indetitetit maqedon, edhe atë, nga njëra anë ajo e maqedonasve antikë, kurse nga tjetra ajo sllave. Më saktësisht, njëri nga kandidatët mbron origjinën antike të maqedonëve të RM-së, kurse tjetri thirret dhe e mbështet origjinën sllave të maqedonëve të këtij shteti.
Deri sa maqedonët kanë dy opsione për të zgjedhur, shqiptarët nuk kanë asnjë. Sepse asnjëri prej kandidatëve tanë nuk paraqet ndonjë koncept apo ide të caktuar politike, përveç retorikës më veç mirë të njohur me akuzat e ndërsjella dhe për problemet e vjetra dhe të pazgjidhura që po na ndjekin prej mëvetësimit të këtij shteti.
Fillimisht u prezantua ideja për një kandidat të vetëm shqiptarë në zgjedhjet presidenciale, që do të paraqiste një pamje krejt tjetër të këtyre zgjedhjeve dhe që zgjoi një interes të veçantë tek popullata shqiptare në RM. Koncentrimi i gjithë elektoratit shqiptarë në një vend, do të linte hapur mundësinë e kalimit të kandidatin shqiptarë në rrethin e dytë duke e pasur parasysh faktin se dalja e elektoratit maqedon në zgjedhjet presidenciale është në rënie të vazhdueshme, por në të njëjtën kohë edhe ndarjen e votave të trupit votues maqedon në disa kandidatë do të rriste shanset e kandidatit shqiptarë për të arritur kalimin në rrethin e dytë të zgjedhjeve.
Përveç këtij lajmi, kishte edhe propozime dhe oferta për pazarllëqe të shumta politike, mes tjerash edhe përkrahja e shqiptarëve për kandidatin e VMRO-DPMNE-s qysh në raundin e parë të zgjedhjeve e si kompensim në zgjedhjet e ardhshme presidenciale të vitit 2014 këta të fundit të përkrahin kandidatin shqiptarë për president të shtetit. Kjo ishte një matematikë vështirë e arritshme, por, sipas gjitha gjasave ishte vetëm një “balon provues” për të matur disponimin dhe pulsin e faktorëve relevant në RM.
Kjo ashtu sikur edhe pritej, nuk u arrit. Tash mbetet që partitë politike ta acarojnë sa të jetë e mundur më shumë elektorati shqiptarë, ku secila parti të mbledh sa më shumë vota që në raundin e dytë të bëj pazar me ndonjërin nga dy kandidatët maqedon. Përveç kësaj normalisht do të matet edhe rejtingu që partitë shqiptare gëzojnë në elektoratin e RM-së.
Duke e shikuar dhe analizuar realisht situatën aktuale që po mbizotëron në taborin politik shqiptarë në Maqedoni, kryetar shqiptarë të RM-së jo që mund të kemi në vitin 2014 po as në 2040 e ndoshta edhe në vitin 2400... Me inate dhe mungesë të koncepteve të qarta për interesat e shqiptarëve në Maqedoni do të mbesim edhe gjatë kohë vetëm makineri votuese dhe mjet për t’ia (pa)mundësuar kryetarllëkun dhe beneficionet tjera njërit nga blloqet maqedone. Vallë, a veç për këtë të gjë jemi në këtë shtet, apo kemi edhe interesa më të mëdha?
Proceset integruese të Republikës së Maqedonisë gjithnjë e më shumë po vështirësohen.
Ne si shqiptarë që jetojmë në Maqedoni jemi të vetëdijshëm për seriozitetin e këtij problemi, në rend të parë e kuptojmë lidhjen emocionale të bashkëqytetarëve tanë maqedon me identitetin e tyre, gjuhën, kombin e kështu me radhë, sepse jemi edhe ne një komb që kemi pasur dhe akoma kemi sfida të shumta në lidhje me çështjet tona kombëtare, por fatmirësisht jo me identitetin.
Republika e Maqedonisë, si njëra nga shtetet e reja të Ballkanit që lindën si rezultat i shpërbërjes së RSFJ-së, me referendum shpalli pavarësinë e saj në vitin 1991. Me shpalljen e pavarësisë filluan edhe problemet, Bullgaria nuk e njihte kombin maqedonas, Serbia nuk e pranonte autoqefalitetin e kishës ortodokse maqedone dhe Greqia kishte problem me emrin e Maqedonisë dhe emrin maqedon, duke aluduar në trashëgiminë antike të këtij emri.
Prej pavarësisë së Maqedonisë e deri më sot kanë kaluar 17 vite të plota dhe pa ndonjë zgjidhje të ndonjërit prej problemeve të lartpërmendura me fqinjët.
Kulminacioni i problemit arriti këto 2-3 vitet e fundit. Kur në pushtet në Maqedoni erdhën forca të reja politike që ia ndryshuan tërësisht kursin këtij problemi. Deri sa kursi i mëparshëm i diplomacisë së Republikës së Maqedonisë ishte i bazuar kryekëput në blerjen e kohës dhe shtyrjen e këtyre problemeve deri në një afat të kompletimit të proceseve euro-atlantike, që realisht kishte rezultat (si psh. marrja e statusit të vendit kandidat për anëtarësim në BE), por politika e re nacionaliste e Maqedonisë solli deri në acarimin e këtyre problemeve në një situatë pa zgjidhje, që njëherit paraqet edhe rrezikun potencial të izolimit të vendit.
Sipas mendimit tim gabimi më i madh që u bë nga RM-ja ishte mos njohja e kapacitetit të saj diplomatik dhe shtetërorë, por edhe mos njohja e fuqisë së palës tjetër (Greqisë). Ishin hapa të gabuara provokimet që i filloj Qeveria e RM-së me rastin e vënies së statujave antike para Qeverisë së Maqedonisë, pastaj emërimi i aeroportit të Maqedonisë në “Aleksandri i Madh” (Aleksandar Makedonski), tentativat gjithnjë e në rritje për origjinën antike maqedone e jo asaj sllave maqedonasve, ishin një futje e therës në këmbë të shëndoshë. Situatë kjo që çështjen “problemi me emrin” e solli në “problem me identitetin” që paraqet një fazë më të rëndë në këtë proces, pasi se provokimeve të tillë Greqia iu kundërpërgjigj ashpër duke i shtrënguar pozicionet e veta dhe duke vendosur kushte edhe më të rënda për palën tjetër. Tanimë Greqia nuk kërkon vetëm heqje dorë nga ndryshimi i emrit (gjë me të cilën dakordohet pala maqedone), por kërkon që mos të figurojë askund, gjuha maqedone dhe populli maqedon. Këtu normalisht se asnjëra palë, apo asnjëri faktor politik në Maqedoni nuk do të lëshojë pe.
Problemi i emrit tash më ka marr edhe përmasa ndërkombëtare, pasi se përbën edhe temën qendrore në mediat e RM-së, bile shumë më shumë se çështja e përgjigjes së BE-së dhënien e datës për fillimin e bisedimeve për anëtarësim në BE, implementimin e tërësishëm të marrëveshjes së Ohrit, problemet tjera ekonomike, kulturore, kriminalitetin, problemin e gjyqësisë etj
Për këtë shkak unë do të ndalem dhe publikisht do t’i pyes faktorin politik shqiptarë në Maqedoni, se cili është roli i tij dhe çfarë pozite apo çfarë hapash ka ndërmend të merr në lidhje me ardhmërinë e shqiptarëve të Maqedonisë.
Çka nëse problemi me emrin, sjell deri te bllokimi total i procese integruese (që ka gjasa reale të jetë i tillë). Besoj se nuk jam i vetmi që e bëj këtë pyetje, se a ia vlen që të gjithë të bëhemi kurban i gabimit politik të partive maqedone?
Pastaj, një gjë tjetër që dua ta shprehi është njëherit edhe vërejtja më e madhe drejtuar partive tona për përkrahjen e parezervë dhënë kryeministrit Gruevski në çështjen me emrin, duke e ditur qëndrimin e tij konzervativ dhe thuaj se të pashpresë në këtë konflikt. Ndoshta jo në masë të kryeministrit Gruevski dhe partisë së tij, por përgjegjësi të konsiderueshme do të marrin edhe partitë shqiptare që kontribuuan në ardhjen në këtë pozitë. Fillimisht kontributin që e bënë për forcimin e krahut të djathtë nacionalist maqedon, ku përveç se i dhanë gati se fuqi absolute Gruevskit, në të njëjtën kohë edhe e dobësuan pozitën dhe ndikimin politik të shqiptarëve në Maqedoni si asnjëherë më parë.
Kërkoj nga faktori politik shqiptarë që të marrin guximin dhe t’ia bëjnë me dije Gruevskit se, pa marrë parasysh se a do të jemi në kabinetin e tij qeveritarë ose jo, ne nuk kemi hesap që të bëhemi peng i gabimeve të tij politike. Nuk flas këtu që t’i bëhet tradhti në interes të Greqisë, por të qartësohen gjërat, edhe mos t’i jepet përkrahje symbyllurazi këtij opsioni duke e ditur se ekziston një opsion tjetër që realisht neve na konvenon më shumë. Sepse realisht shikuar gjërat, për neve si shqiptarë që si pjesë përbërëse e këtij shteti shumë më i shtrenjtë është çmimi i anëtarësimit në NATO dhe BE, sesa çështja e identitetit të bashkëqytetarëve tanë.
Shpresoj se ky shkrim të jetë një nxitje për të gjetur guximin dhe për t’u shprehur lirisht për atë që e ndjejmë dhe që mendojmë se duhet të debatohet publikisht. T’i bëhet me dije popullatës shqiptare në Maqedoni se çfarë rruge dhe plani ka në strategji veprimi faktori politik shqiptar, nëse ka një strategji të tillë, pastaj çka nëse bisedimet rreth emrit dhe identitetit me Greqinë nuk sjellin zgjidhje me ç’rast do të vij deri në bllokimin e Maqedonisë në proceset integruese dhe shumë çështje tjera që ia vlen t’u bëhen me dije popullatës shqiptare.
Milazim Mustafa
Historia e Evropës është e përmbushur me shembuj të racizmit. Bile ndoshta edhe këto raste zënë pjesën kryesore në historinë e “kontinentit të vjetër”. Prej periudhës së Romës së Lashtë që llogaritet edhe si një nga themelet e civilizimit Evropian që është në ndërtim e sipër e deri te periudha e sotme ku rritja e zërave dhe lëvizjeve neo- naciste vie gjithnjë e më shumë në shprehje.
Dallimet racore janë ndër diskriminimet më të rënda dhe më të ndjeshme. Racizmi si term, sipas Fjalorit të Oksfordit paraqet një besim ose ideologji ku të gjithë anëtarët e ndonjë race posedojnë karakteristika ose aftësi specifike të asaj race dhe kanë disponim diskriminues ose antagonizëm kundër racave tjera[1] këtu posaçërisht duke veçuar ndjenjën e të qenurit superior ndaj racës apo racave tjera, që domethënë sipas kësaj teorie apo definimi karakteristikat dhe aftësitë njerëzore janë të determinuara në bazë të racës.
Sipas Konventës së OKB-së për eliminimin e të gjitha formave të diskriminimit racor (Nju Jork 7 mars 1966), termi diskriminim racor mund të nënkuptojë çdo dallim apo përjashtim, restrikcion ose ndonjë përparësi të bazuar në racë, ngjyrë, prejardhje ose origjinë nacionale apo etnike, e cila ka për qëllim ose efekt anulimin apo dëmtimin e identifikimit, zotërimit apo shfrytëzimit në pikëpamje të barabartë të të drejtave njerëzore dhe lirive elementare në aspektin politik, ekonomik, social, kulturorë ose ndonjë fushe tjetër të jetës publike.[2]
Shkaqet e paraqitjes së racizmit në Evropë mund të trajtohen nga dy burime kryesore. Si rezultat i konflikteve për toka të reja, resurse natyrore, interesa etnike dhe nacionale, por edhe dallimet religjioze. Në periudhën e kolonializmit racizmi lulëzoi si rezultat i kërkimit dhe eksploatimit të resurseve dhe tokave të reja. Një prej shkaqeve që zakonisht antropologët e ndërlidhin me paraqitjen e racizmit është edhe ndikimi i teorisë së evolucionit e cila i bëri njerëzit të besojnë se dallimet gjenetike paraqesin edhe pozita të ndryshme në shkallën e zhvillimit evolutiv. Kjo shpie në të bërit dallime në bazë të pamjes apo racës dhe kontribuon në inferioritetin apo superioritetin e një race ndaj tjetrës. Në përgjithësi manifestimet e racizmit varen edhe nga situata socio-ekonomike, religjioze dhe kulturore të secilës shoqëri, ndërsa shembujt më të dukshëm të racizmit janë dallimet në bazë të ngjyrës së lëkurës.
Ndër shembujt e racizmit më të theksuar në Evropë është edhe dëbimi dhe persekutimi i hebrenjve në shekullin XV, si dhe torturat dhe gjenocidi kulturor mbi popullatën dhe çdo element të civilizimit arabo-islam të ndërtuar në Evropë gjatë tetë shekujve sundim të myslimanëve me Gadishullin Pirinej.
Gjatë Luftës së Parë dhe Dytë Botërore niveli i racizmit dhe dhunës racore arriti në kulminacion, sidomos periudha e Luftës së Dytë, periudhë kjo kur aktet e racizmit sollën dhjetëra miliona viktima.
Pas rënies së “Perdes së hekurt” akt ky që solli një frymë të re në politikën evropiane, e posaçërisht pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, Çekosllovakisë dhe ish Jugosllavisë, por edhe të faktorëve tjerë që ndikuan në botë, sollën si rezultat flukse të mëdha të imigrantëve nga “bota e tretë” në vendet e Evropës Qendrore dhe Perëndimore.
Forcimi i bllokut të partive djathtiste në Evropë, në disa raste edhe ekstremit të djathtë, sjell një vale të re të mendimit racist në Evropë. Liderët si Jean- Marie Le Pen-i kryetari dhe themeluesi i partisë Fronti Nacional në Francë, pastaj Jorg Heider ( i cili vdiq para disa ditëve) si lider i Partisë së Lirisë dhe themelues i Aleancës për ardhmërinë e Austrisë në Austri, mbajnë lidhje të forta me lëvizjet neo-naciste në vendet e tyre, e posaçërisht ky i fundit i cili rrjedh edhe prej prindërve përfaqësues dhe anëtarë të grupeve naziste. Vitin e kaluar ndodhën një numër i madh i trazirave në paralagjet e Parisit ku një numër i madh i të rinjëve kryesisht afro-françezë, të cilëve pastaj iu bashkëngjitën edhe disa organizata studentore në shenjë përkrahje e që sollën deri në protesta të dhunshme duke e ngritur zërin e tyre kundër diskriminimit dhe kushteve jetësore johumane të cilat ia u ofronte shteti të cilin e llogarisim si djepi të drejtave të njeriut. E njëjta gjë hetohet edhe në shumicën e rasteve në Britaninë e Madhe, ku një numër i madh i emigrantëve ballafaqohen me shprehje dhe manifestim të racizmit, si dhe me diskriminim sistematik një gjetjen e strehës mbi kokë, punësimit, shkollimit etj. Kjo vlen kryesisht për zezakët dhe aziatikët. Në bazë të një statistike, probabiliteti i një zezaku të ndalohet nga policia është tetë herë më i madh sesa i një të bardhi[3]. Në Britani Partia Nacionale Britaneze llogaritet si zemër ushqyese e racizmit. Rast i tematikës së njëjtë është edhe në Itali, ku qeveria e qendrës së djathtë e Silvio Berluskonit, në masë të madhe po propanon ligje dhe politika diskriminuese ndaj imigrantëve dhe refugjatëve në Itali, hap ky i cili mori kritika të ashpërta nga Komisioni Evropian si dhe Komisariati i Lartë për refugjatë pranë OKB-së. Paketat ligjore të propozuara nga qeveria aktuale italiane përmbajnë thyerje drastike të së drejtës pozitive dhe natyrore, me çrast vihet në shprehje rreziku i njëshmërisë së palëve para ligjit, ku sipas komenteve të mediave në Itali, propozimet e qeverisë janë për masa dhe dënime më të rrepta për të huajt dhe imigrantët sesa për shtetasit e Italisë nëse bëhet fjalë për krime apo kundërvajtje të njëjta.
Shkaku kryesor i këtij fenomeni dhe animi i popullatës Evropiane në orientimin e skajshëm djathtistë sipas analistëve është kryesisht rreziku që ata e shohin nga të huajt, të cilët janë sistemuar në vendet Evropiane, pastaj shtimi i tyre që vazhdon të rritet, ku sipas statistikave parashihet disa prej qendrave kryesore të Evropës brenda 15 apo 20- viteve të jene me shumicë të popullatës joevropiane[4], që flet për një natalitet me rritje mesatarisht të shpejt në krahasim me popullatën “autoktone evropiane” që ballafaqohet me probleme të mëdha të rënies së natalitetit dhe plakjes së popullsisë, ku qeveritë djathtiste të vendeve të Evropës Perëndimore dhe Qendrore zgjidhjen e vetme e këtij problemi e shohin në vështirësimin e marrjes së shtetësisë së vendeve përkatëse, duke e mbajtur në status quo pozitën e tyre.
Përveç kësaj në Evropë kohëve të fundit si rezultat i rritjes së asaj që e cekëm pak më lartë kemi edhe rritje të islamofobisë[5] si fenomen apo formë e re e racizmit që paraqitet në Evropë. Ky fenomen edhe pse u paraqit më herët në Evropë theks të veçant mori pas sulmeve të 11 shtatorit të vitit 2001 në Nju Jork dhe Uashington, ku pasuan një radhë aktesh të ndryshme në disa shtete evropiane, si psh. sjellja e ligjit që ndalon bartjen e shamive për femrat myslimane në Francë, pastaj botimi i karikaturave të Muhammedit a.s. nga një revistë e Danimarkës, tribuna dhe deklarata e kreut të Vatikanit Benediktit të XVI në një universitet të Gjermanisë, pastaj edhe ndalesa për ngritjen e minareve të xhamive në disa shtete të Evropës, e posaçërisht sjellja e disa akteve juridike (lexo: ligje) në disa prej shteteve të Evropës ku sanksionohet ndërtimi i minareve dhe thirrja e ezanit nëpër xhamitë e myslimanëve (rast konkret disa kemi sjelljen e ligjeve të tilla në disa kantone të Zvicrës) e mos të flasim edhe për raste tjera të izoluara ku elementet raciste si në punësim, shkollim, tregti dhe sfera tjera të shoqërisë.
Kjo është një prej arsyeve që dëshmon se procesi i shumë alarmuar i integrimit në Evropë ka dobësi dhe zbrazëtira të mëdha që mundëson keqinterpretimin e parimeve bazë të projekti “BE”. E njëjta Evropë që thirret në integrim të plotë të pakicave që janë brenda kufijve të vet, është pengesa kryesore që bën getoizimin dhe cenimin e të drejtave elementare të po këtyre pjesëtareve të nacionaliteteve dhe feve tjera që kontribuan në ndërtimin e kontinentit e tash që synojnë në ngritjen e mëtutjeshme të po këtij entiteti.
Çështje e racizmit duhet automatikisht të analizohet dhe të ndërmerren masat e nevojshme, sepse pasojat janë katastrofale, pasoja këto që më së miri i din Evropa, sepse në shekullin e kaluar kemi pasur rastin e ardhjes në shprehje të kësaj dukurie jonjerëzore.
Tejkalimi i kësaj sprove është më se i domosdoshëm në tentativat për krijimin e identitetit evropian, proces ky që ka nisur me të madhe të diskutohet në kuzhinat e Brukselit. Besoj se as ideatorët e projektit “Evropa e bashkuar” e as ata që sot e bëjnë politikën e BE-së nuk dëshirojnë që ky fenomen i tmerrshëm t’i ngjitet “adn-së” së Evropës që ne të gjithë e dimë si promotorë të së drejtave dhe lirive të njeriut, lëvizjes së lirë të të mirave materiale, njerëzve, shërbimeve dhe kapitalit si dhe shumë e shumë proceseve pozitive që i ka prezantuar kjo ide.
Arrestimi i njërit nga kriminelët e Bosnjës dhe Ballkanit ishte top lajm gati se në të gjitha mediumet botërore. Misteri i mbijetesës së Karaxhiqit, u bë më se i qartë. U zbulua se pas tij qëndron shërbimi sekret serb e pas tij edhe i gjithë shteti serb, por normalisht edhe aleatët e saj, gjë që dëshmon se sa Serbia ka bashkëpunuar me Gjykatën e Hagës deri tani. Për të qenë edhe më i habitshëm ky rast, njëri ndër kriminelët më të kërkuar në botë kishte shëtitur gati se gjithë botën me misionin e tij të famshëm të mjekut alternativ me identitetin e ri të tij të krijuar dhe ndërtuar mjaft mirë.
Pazari i mirë që po e bën Serbia edhe njëherë dëshmon për diplomacinë e fortë serbo-ruse, në nxjerrjen e këtij shteti nga kriza e thellë që gjendej. Serbia përjetoi disa lufta brenda më pak se 10 viteve, ku të gjitha i humbi, por sot prap se prap ka arritur të mbaj një stabilitet ekonomik por edhe një avancim të shpejtë në aspektin diplomatik dhe politik.
Liderët serb në krye me akademinë e shkencave serbe dhe kishën ortodokse serbe mjaft mirë po i menaxhojnë punët e tyre. Po i bëjnë hapat e duhur në momentin duhur. Normalisht me nacionalizmin dhe shovinizmin e tyre, po arrisin që dalëngadalë t’i realizojnë qëllimet e tyre. Arrestimi dhe dorëzimi i Karaxhiqit ishte një përgjegjësi e madhe për partinë e presidentit Tadiq i cili mori kërcënime edhe nga më të rëndat si ajo se do ta pësojë fatin e ish kryeministrit Zoran Gjingjiq. Por, me siguri vetëdija e lartë kombëtarë dhe fetare si dhe vënia e interesave të shtetit në rend të parë po i bëjnë që këta liderë të vazhdojnë me proceset politike edhe përkundër kërcënimeve me jetërat e tyre.
Normalisht këtu rol të madh luan edhe “zonja e vjetër” e cila për interesat e veta gjeostrategjike po i shkel parimet e saja dhe gjithnjë e më shpesh po vien në shprehje standardet e saja të dyfishta. Në këtë rast, interesi më i madh i Evropës është zbutja dhe dobësimi i faktorit radikal dhe nacionalist në Serbi i cili vite me radhë ka pasur fuqinë dominonte në këtë vend të Ballkanit.
Në zgjedhjet e fundit parlamentare në Serbi, popullit serb iu premtua statusi i kandidatit për në Unionin Evropian nëse heq dorë nga partia radikale e si stimulim për këtë ishte nënshkrimi i marrëveshjes për stabilizim asocim. Arrestimi i Karaxhiqit solli përgëzime të qarta nga Brukseli, duke e përgëzuar Serbinë për të arriturat e saja demokratike, si dhe përparimin e saj në plotësimin e standardeve për integrim në UE, bile edhe duke e krahasuar në nivel të njëjtë me Kroacinë si vend me status të kandidatit për në UE, duke i lënë mbrapa Maqedoninë dhe Shqipërinë.
Normalisht, stimulimi i popullit serb për ta kthyer kah Evropa është dashur të jetë më i madh, mirëpo jo edhe në atë masë, sa për t’i kaluar fazat e paracaktuara që duhet t’i kaloj një shtet në procesin e integrimit të plotë për në UE si dhe për t’i harruar masakrat dhe gjenocidet e kryera brenda periudhës së shformimit të ish Jugosllavisë. Këto edhe pse ishin të kryera në kohën e fashistit Millosheviq, ishte po ky lider që me bekimin e kishës së tij dhe popullit të tij i kreu ato dhe vazhdon akoma të mbetet hero i këtij populli. Populli serb dhe Republika e Serbisë duhet të kërkojë falje për aktet e kryera në Ballkan në dekadën e fundit të shekullit të kaluar e pastaj të fillojnë proceset euroaltantike.
Ajo që vlen të mirret si shembull në gjithë këtë është loja e fortë diplomatike e Serbisë, që për momentin vlerësohet me notë maksimale. Kjo dëshmon për vetëdije të lartë të udhëheqësisë serbe në menaxhimin e shtetit të tyre, të cilët çdo hap të bërë po e shpaguajnë me çmim shumë të lartë për vendin e tyre. Fitore në zgjedhjet për demokratët, nënshkrim i marrëveshjes për stabilizim asocim, dorëzim i Karaxhiqit, status të kandidatit për në UE, pastaj me siguri dorëzim edhe të Ratko Mlladiqit për anëtarësim të plotë në UE, e krejt për në fund edhe pranim dhe njohja e Republikës së Kosovës për anëtarësim në NATO.
Kjo ndoshta ishte e thënë me ironi të tepruar, por vlen pak të analizohet nga liderët e vendeve për rreth Serbisë, se në diplomaci poltronizmi rrallë herë ka kryer punë.
Ajo që më së shumti po më tangon për momentin është ngecja e Maqedonisë në proceset e lartcekura, ku Republikës së Maqedonisë çdo ditë e më shumë po i zgjatet rruga për në UE. Problemet e mëdha, e që janë gjithnjë në rritje me Greqinë në lidhje me emrin dhe identitetin maqedon, pastaj mos funksionimi i një opozite konstruktive si dhe ngecja e dialogut politik në proceset vendimtare për shtetin me dhjetëra herë janë të cekura si vërejtje nga Brukseli, raste këto për të cilat blloku maqedon bëhet shurdh.
Shqiptarët e Maqedonisë deri para pak kohe llogariteshin si të parët nga pjesa tjetër e kombit, që do ta shijojnë anëtarësimin e plotë në UE, por me ngjarjet e fundit që po rrjedhin në këtë vend e veçanërisht pas Samitit të Bukureshtit, ku politika maqedone u bind se ajo që bënte Greqia në lidhje me emrin nuk ishte një blef por një problem shumë serioz. Në këtë rast, politikanët shqiptarë në Maqedoni, si dhe faktorët tjerë relevant në vend si ata të sektorit qeveritarë dhe joqeveritarë duhet t’ia bëjnë me dije Gruevskit dhe lidershipit maqedonas se shqiptarët e Maqedonisë nuk mund të jenë peng i çështjeve të tyre historike dhe problemeve të identitetit me Greqinë, problem ky që po e shpie Maqedoninë drejt një izolimi total. Duhet të kërkohet një afat për zgjidhjen e problemit me Greqinë, pasi se sipas asaj që po ndodh, as era zgjidhje nuk është duke ardhur, pas të cilit afat, normalisht nëse nuk ka zgjidhje duhet të ndërrohet kahja e politikës shqiptare në Maqedoni.
herë
