VIZA EDHE PËR NË PRESHEVË

Arrestimi i njërit nga kriminelët e Bosnjës dhe Ballkanit ishte top lajm gati se në të gjitha mediumet botërore. Misteri i mbijetesës së Karaxhiqit, u bë më se i qartë. U zbulua se pas tij qëndron shërbimi sekret serb e pas tij edhe i gjithë shteti serb, por normalisht edhe aleatët e saj, gjë që dëshmon se sa Serbia ka bashkëpunuar me Gjykatën e Hagës deri tani. Për të qenë edhe më i habitshëm ky rast, njëri ndër kriminelët më të kërkuar në botë kishte shëtitur gati se gjithë botën me misionin e tij të famshëm të mjekut alternativ me identitetin e ri të tij të krijuar dhe ndërtuar mjaft mirë.

Pazari i mirë që po e bën Serbia edhe njëherë dëshmon për diplomacinë e fortë serbo-ruse, në nxjerrjen e këtij shteti nga kriza e thellë që gjendej. Serbia përjetoi disa lufta brenda më pak se 10 viteve, ku të gjitha i humbi, por sot prap se prap ka arritur të mbaj një stabilitet ekonomik por edhe një avancim të shpejtë në aspektin diplomatik dhe politik.

Liderët serb në krye me akademinë e shkencave serbe dhe kishën ortodokse serbe mjaft mirë po i menaxhojnë punët e tyre. Po i bëjnë hapat e duhur në momentin duhur. Normalisht me nacionalizmin dhe shovinizmin e tyre, po arrisin që dalëngadalë t’i realizojnë qëllimet e tyre. Arrestimi dhe dorëzimi i Karaxhiqit ishte një përgjegjësi e madhe për partinë e presidentit Tadiq i cili mori kërcënime edhe nga më të rëndat si ajo se do ta pësojë fatin e ish kryeministrit Zoran Gjingjiq. Por, me siguri vetëdija e lartë kombëtarë dhe fetare si dhe vënia e interesave të shtetit në rend të parë po i bëjnë që këta liderë të vazhdojnë me proceset politike edhe përkundër kërcënimeve me jetërat e tyre.

Normalisht këtu rol të madh luan edhe “zonja e vjetër” e cila për interesat e veta gjeostrategjike po i shkel parimet e saja dhe gjithnjë e më shpesh po vien në shprehje standardet e saja të dyfishta. Në këtë rast, interesi më i madh i Evropës është zbutja dhe dobësimi i faktorit radikal dhe nacionalist në Serbi i cili vite me radhë ka pasur fuqinë dominonte në këtë vend të Ballkanit.

Në zgjedhjet e fundit parlamentare në Serbi, popullit serb iu premtua statusi i kandidatit për në Unionin Evropian nëse heq dorë nga partia radikale e si stimulim për këtë ishte nënshkrimi i marrëveshjes për stabilizim asocim. Arrestimi i Karaxhiqit solli përgëzime të qarta nga Brukseli, duke e përgëzuar Serbinë për të arriturat e saja demokratike, si dhe përparimin e saj në plotësimin e standardeve për integrim në UE, bile edhe duke e krahasuar në nivel të njëjtë me Kroacinë si vend me status të kandidatit për në UE, duke i lënë mbrapa Maqedoninë dhe Shqipërinë.

Normalisht, stimulimi i popullit serb për ta kthyer kah Evropa është dashur të jetë më i madh, mirëpo jo edhe në atë masë, sa për t’i kaluar fazat e paracaktuara që duhet t’i kaloj një shtet në procesin e integrimit të plotë për në UE si dhe për t’i harruar masakrat dhe gjenocidet e kryera brenda periudhës së shformimit të ish Jugosllavisë. Këto edhe pse ishin të kryera në kohën e fashistit Millosheviq, ishte po ky lider që me bekimin e kishës së tij dhe popullit të tij i kreu ato dhe vazhdon akoma të mbetet hero i këtij populli. Populli serb dhe Republika e Serbisë duhet të kërkojë falje për aktet e kryera në Ballkan në dekadën e fundit të shekullit të kaluar e pastaj të fillojnë proceset euroaltantike.

Ajo që vlen të mirret si shembull në gjithë këtë është loja e fortë diplomatike e Serbisë, që për momentin vlerësohet me notë maksimale. Kjo dëshmon për vetëdije të lartë të udhëheqësisë serbe në menaxhimin e shtetit të tyre, të cilët çdo hap të bërë po e shpaguajnë me çmim shumë të lartë për vendin e tyre. Fitore në zgjedhjet për demokratët, nënshkrim i marrëveshjes për stabilizim asocim, dorëzim i Karaxhiqit, status të kandidatit për në UE, pastaj me siguri dorëzim edhe të Ratko Mlladiqit për anëtarësim të plotë në UE, e krejt për në fund edhe pranim dhe njohja e Republikës së Kosovës për anëtarësim në NATO.

Kjo ndoshta ishte e thënë me ironi të tepruar, por vlen pak të analizohet nga liderët e vendeve për rreth Serbisë, se në diplomaci poltronizmi rrallë herë ka kryer punë.

Ajo që më së shumti po më tangon për momentin është ngecja e Maqedonisë në proceset e lartcekura, ku Republikës së Maqedonisë çdo ditë e më shumë po i zgjatet rruga për në UE. Problemet e mëdha, e që janë gjithnjë në rritje me Greqinë në lidhje me emrin dhe identitetin maqedon, pastaj mos funksionimi i një opozite konstruktive si dhe ngecja e dialogut politik në proceset vendimtare për shtetin me dhjetëra herë janë të cekura si vërejtje nga Brukseli, raste këto për të cilat blloku maqedon bëhet shurdh.

Shqiptarët e Maqedonisë deri para pak kohe llogariteshin si të parët nga pjesa tjetër e kombit, që do ta shijojnë anëtarësimin e plotë në UE, por me ngjarjet e fundit që po rrjedhin në këtë vend e veçanërisht pas Samitit të Bukureshtit, ku politika maqedone u bind se ajo që bënte Greqia në lidhje me emrin nuk ishte një blef por një problem shumë serioz. Në këtë rast, politikanët shqiptarë në Maqedoni, si dhe faktorët tjerë relevant në vend si ata të sektorit qeveritarë dhe joqeveritarë duhet t’ia bëjnë me dije Gruevskit dhe lidershipit maqedonas se shqiptarët e Maqedonisë nuk mund të jenë peng i çështjeve të tyre historike dhe problemeve të identitetit me Greqinë, problem ky që po e shpie Maqedoninë drejt një izolimi total. Duhet të kërkohet një afat për zgjidhjen e problemit me Greqinë, pasi se sipas asaj që po ndodh, as era zgjidhje nuk është duke ardhur, pas të cilit afat, normalisht nëse nuk ka zgjidhje duhet të ndërrohet kahja e politikës shqiptare në Maqedoni.

A...i dhe “Nëna Tereze”

Shumë çka është shkruar. Libra të autorizuar e të paautorizuar, shkrime, ekspozita, simpoziume shkencore letrare etj. Besoj shumë si shkak i famës së saj dhe misionit që ajo barte mbi supet se veta e më pak si rezultat i personalitetit të saj.

Para se të thotë njeriu diçka mirë është ta peshojë “fjalën” e tij, se siç thotë populli, tri herë mate e njëherë preje, sepse po e prejte gabimisht mundësia për përmirësim është minimale. Apo, edhe një fjali tjetër nga thesari jonë i pasur popullor ku thuhet, nëse fjala është argjend, heshtja është ar. Nganjëherë është shumë më mirë të heshtësh.

Me këtë kisha dashur fillimisht ti replikoj autorit të tekstit, mikut tim shumë të çmuar A.I.-t duke aluduar në hamendjet e tij për të bërë një tekst të tillë si ai me titull “Nënë Tereza, nëna jonë” të botuar në gazetën Koha më 15 korrik 2008.

Kohëve të fundit, gjithnjë e më të shpeshta janë bërë shkrimet dhe debatet e ndryshme që po zhvillohen në lidhje me identitetin e shqiptarëve. Edhe pse këto tema kanë qenë të zhvilluara edhe më herët, por kulminacionin e vet e zhvilluan me debatet e kolosëve të letërsisë shqiptare, Rexhep Qosjës dhe Ismail Kadaresë.

Çështja e “Nënë Terezës” normalisht se ka qenë është dhe prapë do të mbetet pjesë e këtyre debateve, duke e ditur, edhe njëherë po e cek, famën e saj dhe misionit që ajo barte mbi supe edhe normalisht se edhe gjatë historisë së civilizimeve, gjithmonë popujt janë identifikuar me personalitete të njohura duke i llogaritur si “baba i kombit”, i “shenjti i kombit” “prijësi i popullit” etj.

Te shqiptarët çështja e “Nënë Terezës” u aktualizua më tepër pas vdekjes së saj, konkretisht pas iniciativës së popullatës maqedone dhe shtetit të Republikës së Maqedonisë për ngritjen e monumenteve që përkujtonin jetën dhe veprën e saj. Realisht të shprehem nuk jam mjaft i informuar për veprat që janë bërë nga maqedonët për “shkupjanen Gonxhe Bojaxhiu” që më vonë mori titullin “Nëna Tereze”, por e di se kanë bërë diçka të tillë. Ndoshta jo edhe aq sa kërkojnë përkrahësit e saj, por kanë bërë diçka më tepër se sa duan mohuesit apo kundërshtarët e misionit të saj.

Derisa autorit të tekstit të publikuar në fjalë, po i duket e paqartë dhe kontradiktore pse maqedonët po marrin iniciativa për ndërtimin e shtëpisë së “Nënës Terezë” mua kjo gjë më duket shumë normale dhe hap i pritur prej tyre. Sa e dimë të gjithë, se Gonxhe Bojaxhiu ka qenë e lindur në Shkup edhe sipas informacioneve që janë zyrtare shtëpia e saj ka qenë diku në qendrën e Shkupit, respektivisht në sheshin kryesorë të kryeqytetit maqedonas, ku sot po zhvillohet luftë për çdo pëllëmbë të këtij sheshi si për ndërtimin e një kishe, apo katedrale ortodokse objekt ky që kurrë nuk ka ekzistuar në këtë vend, rindërtimin e xhamisë Burmali, objekt ky i rrënuar dhe i çrrënjuar nga ky vend, por edhe ndërtimi i shtëpisë muze të “Nënë Terezës”.

Në shumicën e debateve të zhvilluara, shumë të zëshëm ishin kundërshtarët e misionit të “Nënës Terezë” (po e ceki misionit, për shkak se personalisht me Gonxhe Bojaxhiun besoj se nuk ka të bëjë askush), duke treguar shkaqet dhe arsyet e famës së saj. Besoj se është një gjë e qartë në historinë dhe veprimtarinë e “Nënës Terezë”. “Nëna Terezë” famën e vet e fitoi si murgeshë katolike e jo si patriote, humaniste apo pacificte shqiptare. Gabim të madh bën autori i tekstit në fjalë kur “Nënën Terezë” e quan nënë shqiptare, gjë që edhe sikur ta dëgjonte vet “Nëna Terezë”do të revoltohej. Plus edhe një gjë shumë të rëndësishme, që vlen të theksohet këtu është shprehja se po të mbetej në Maqedoni do ta përjetonte fatin e dhjetëra apo qindra mijëra shqiptarëve që u detyruar në shpërngulen falë dhunës komuniste për në Turqi, me ç’rast dua të bindi autorin se një gjë e tillë kurrë nuk do të ndodhte falë besimit katoliko-krishterë të Gonxhe Bojaxhiut sepse asnjë shqiptarë katolikë nuk ka emigruar në Turqi, e pasoja që më shumë do të kishte mundësi të ndodhte do të ishte, humbja e identitetit kombëtarë si shumica e shqiptarëve të besimit krishterë që kanë jetuar në pjesën e djathtë të Vardarit.

Plus edhe një gjë shumë absurde, të jetë e njoftuar me fatin e popullit të vetë, ta dijë se në çfarë pozite është, edhe t’i shkëpusë të gjitha lidhjet, kjo me të vërtetë është shumë absurde, apo jo Amir i nderuar?

Mendoj se koha e romantizmit xhaferian ka kaluar A..r vëllau, edhe atë shumë moti saqë vështirë është të gjesh të gjallë ndonjë përfaqësues të romantizmit (përveç A. Xhaferit). Mendoj se duhet të jemi më realist në shqyrtimin e gjërave e sidomos të personaliteteve të njohura historike. Pastaj, nëse maqedonët duan ta nderojnë dhe ngrisin personalitetin dhe autoritetin e “Nënës Terezë” në bazë të asaj se ka qenë qytetare e Maqedonisë dhe personalitet i njohur, pse jo. Pastaj një gjë duhet ta dimë se maqedonasit dhe “Nënën Terezë” i lidh diçka shumë e shtrenjtë edhe për maqedonët edhe për “Nënën Tereze”.

Jam duke e vërejtur një gjë të rrezikshme tek shkruesit e rinj. Një se po i japin kosës aq shumë, saqë po u dalin zot shumë punëve që nuk janë kompetent, edhe një tjetër, se shpesh po i përziejnë emocionet me interesat. A..r i nderuar, të kesh kujdes në këtë të dytën. Me plot respekt dhe miqësisht.

A ERDHI DREJTËSIA NGA HAGA?

Derisa pjesa më e madhe e popullatës në Maqedonisë ishte e koncentruar rreth themelimit të qeverisë së re, çmimeve të larta të naftës, inflacionit dhe problemeve tjera, një pjesë e konsiderueshme e popullatës si asaj maqedone ashtu edhe asaj shqiptare në ankth e prisnin verdiktin përfundimtar të Gjykatës së Hagës në lidhje me gjykimin e dy të akuzuarve për krime lufte mbi popullatën shqiptare të Maqedonisë me rastin e Lubotenit.

Atë botë më 12 gusht të vitit 2001 ndodhi një masakër i vërtetë mbi popullatën shqiptare. Lubetenasit po edhe gjithë shqiptarët e Maqedonisë gjithmonë do t’i kujtojnë dhjetë të vrarët e kësaj ditë, por edhe mbi 100 të tjerë të malltretuar e të rrahur që edhe sot e kësaj dite i vuajnë pasojat.

Lajmi për ngritjen e akt padisë nga ana e Gjykatës së Hagës ishte një lehtësim për ata që më së tepërmi e ndjejnë dhimbjen e kësaj dite. Të gjithë ne, por në veçanti familjarët e atyre burrave që sot më nuk janë në mesin tonë, prisnin me padurim, gati shtatë vite të plota, që drejtësia të vij në vend, e së paku ata që shkaktuan këto dhimbje, ata që i bënë dhe i urdhëruan ato masakra ta marrin dënimin e merituar.

Shtatë vite shpresë dhe më në fund arriti edhe aktgjykimi. Gjykata e Hagës më 10.07.2008 në orët e pasdites solli vendimin e shumë pritur. Por ky vendim edhe më tepër ua shtoi dhimbjet shqiptarëve, e posaçërisht familjarëve të dëshmorëve të Lubetenit.

Ishim dëshmitarë të transmetimeve televizive të mediave në Maqedoni. Te të gjithë ata vëreheshin shenjat e mërzisë dhe pikëllimit dhe me lot në sy e komentonin vendimin e Gjykatës dhe ditën e paharruar të vrasjes së 10 bashkëfshatarëve të tyre, por edhe lirimin e kriminelit të luftës Lube Boshkovski, i cili si ministër i punëve të brendshme të Republikës së Maqedonisë e kishte urdhëruar aksionin policor në Lubeten më 12 gusht të vitit 2001, duke lënë pas dhjetë të vrarë dhe mbi njëqind të malltretuar.

Për tua lënë gëzimin në gjysmë palës maqedone, e njëjta Gjykatë vetëm disa sekonda më vonë shqiptoi aktgjykimin dënues për të akuzuarin e dytë në rastin “Luboten”, udhëheqësin e aksionit policor në Lubeten, Johan Tarçullovskin edhe atë me dënim prej 12 vjet burg, për vepër penale vrasje dhe maltretim sipas nenit 3 të Statutit të Gjykatës së Hagës.

Edhe pas kësaj publiku maqedonas kishte akoma fytyrë e të thirret në luftën e drejtë të popullit maqedon të 2001-shit. Sikur donin t’i bëjnë qejf vetes së tyre dhe para opinionit të fshehin të vërtetën e kësaj lufte.

Normalisht, nuk besoj se ka shqiptarë në Maqedoni apo edhe në të gjitha trojet që është gëzuar me lirimin e Boshkovskit. Por edhe nuk besoj se dikush është gëzuar me dënimin e Tarçullovksit. Sepse për njohësit e ligjit, akuza për vrasje të dhjetë vetave dhe maltretimit të njëqind të tjerëve dhe dënimi me 12 vjet burg është tepër i butë.

Kritikuesit e Gjykatës së Hagës do të kenë edhe një mundësi plus për të hedhur gurë mbi këtë institucion ndërkombëtar të themeluar në vitin 1993 enkas për t’i nxjerr në dritë krimet e bëra në luftërat që u zhvilluan në territorin e ish-Jugosllavisë. Mos nxjerrja para drejtësisë e kriminelëve të tjerë të luftërave në ish-Jugosllavi si: Radovan Karaxhiqin dhe Ratko Mlladiqin, mos arritja e shqiptimit të dënimit të kasapit të Ballkanit Sllobodan Millosheviqit, por edhe lirimi i Boshkovskit janë edhe një dëshmi plus që kjo Gjykatë nuk e ka kryer punën si duhet.

Ana pozitive e këtij gjykimi, respektivisht sjellja e aktgjykimit dënues për njërin nga të akuzuarit dëshmon se në lutën e 2001-shit ka pasur vrasje të civilëve dhe personave të paarmatosur nga ana e “forcave të sigurisë” të RM-së dhe ka pasur shkelje të të drejtave të njeriut rregullave të luftës, me ç’rast shihet edhe përgjegjësia e Republikës së Maqedonisë në këtë rast. Mundësi kjo që iu jep rast familjeve të të rënëve të asaj dite, por edhe atyre që kanë përjetuar maltretime të llojit të ndryshëm që para organeve kompetente gjyqësore të Maqedonisë të kërkojnë kompensim material dhe jomaterial.

Boshkovski edhe pse kaloi i padënuar nga Haga, për të dalë drejtësia në vend, duhet të përgjigjet edhe për një krim tjetër, konkretisht për rastin “Vreshtat e Rashtakut” për vrasjen e shtatë emigrantëve pakistanezë, rast ky i cili duhet të fillojë në gjykatat kompetente të Kroacisë, por pas amin-it të prokurorisë së Maqedonisë.

Shpresojmë drejtësia të vij në vend dhe kriminelët do të marrin dënimin e merituar për veprat e bëra.

Dënimi i Gjykatës së Hagës edhe njëherë dëshmon luftën dhe rezistencën e drejtë të shqiptarë të Maqedonisë në vitin 2001...

ALSAT-i DHE BLOCK OUT-i

Deri sa reklamat për fillimin e kampionatit Evropian në futboll kapluan çdo qoshe të vendit tonë, shumë aktiv ishin edhe udhëheqësia e TV Alsat, duke bërë njoftime dhe reklama për sensibilizimin e popullatës për një eveniment të tillë mjaft interesant, duke njoftuar se po ky medium do të bëjë transmetimin e të gjitha ndeshjeve që do të zhvillohen në këtë kampionat një mbahet njëherë në katër vjet.

Për neve të gjithëve kjo ishte e mirëpritur, se për herë të parë në historinë e këtij shteti një eveniment shumë të rëndësishëm sportiv po e merr në organizim një medium privat, por edhe që ishte edhe me e këndshme televizion me udhëheqësi dhe program kryesisht në gjuhën shqipe.

Për vete kisha një ndjenjë të veçantë për këtë gjest. Normalisht se mu bëhej qefi që një medium shqiptar ka një strategji dhe menaxhment të mirë dhe arriti që të merr licencë për të emituar një manifestim të tillë sportiv, por nga ana tjetër ishte edhe kjo një goditje e fortë për televizion shtetërorë të Maqedonisë RTVM-në që është një dëshmi plus për mos arsyetimin e beneficioneve dhe kushteve që i posedon.

Si një dashamirë dhe simpatizues i sportit e prisja fillimin e kampionatit me padurim, sepse besoj të gjithë jemi të mendimit se për momentin futbolli që luhet në Evropë është i cilësisë më të lartë në botë, ndoshta jo për nga atraktiviteti, por nga qasja ndaj lojës, dëshira për fitore, organizimi i mirë, referimi i nivelit të lartë, e normalisht se kjo ka ardhur si rezultat i investimeve të mëdha që bëhen për futboll në kontinentin e vjetër.

Duke mos qenë bash në rrjedhë me arritjet teknike, si një laik i vërtetë në lëmin e mediave dhe teknikës që disponojnë sot, mendoja me vete, sa interesant do të jetë komentimi shqip i ndeshjeve për maqedonët. Edhe pse kisha njohuri se kampionati i rregullt gjerman në futboll i njohur si Bundesliga që transmetohet në televizionin Alsat gjatë sezonit të rregullt është transmetuar edhe nëpërmjet një radioje sportive këtu në Maqedoni në gjuhën maqedone. Kështu që, ata që nuk e kanë kuptuar komentin e ndeshjeve në gjuhën shqipe, kanë pasur mundësi fotografinë ta shohin nga televizori kurse komentin ta dëgjojnë nga radioja. Mendoja se kështu do të rrjedh edhe kampionati evropian në futboll. Por, para fillimit të kampionatit, njoftuan se do të ketë transmetim të kampionatit në dy gjuhë. Edhe kjo ishte mjaft interesante dhe dëshmi e mirë për efikasitetin dhe cilësinë e lartë të mediumit Alsat, që për momentin është ndër mediumet më cilësore në Maqedoni.

Filloi kampionati, që tash më është veç në mbarim, dhe ndeshjet në televizorët e shumë shqiptarëve, në televizionin e tyre që mori koncesion nacional për emitim të programit në gjuhën shqipe mbetën në gjuhën maqedone. Për mua personalisht ishte një zhgënjim dhe një hap jo korrekt i udhëheqsisë së televizionit Alsat. Edhe pse Alsat-i ofronte frekuenca dhe mundësi për përcjellje të ndeshjeve me komentim edhe në gjuhën shqipe, por për këtë duheshte edhe televizor i një cilësie pak më të lartë që mund të them se shumica e familjeve shqiptare këtë nuk e kishin.

Normalisht edhe ne jemi dëshmitarë të shumë faktorëve dhe rrethanave të cilat mund të kenë ndikuar në këtë hap, e posaçërisht çështja ekonomike që është shtylla kryesore për të mbajtur një medium të tillë me harxhime shumë të mëdha, por veç një pyetje kisha dashur ta bëj në këtë rast, a do të ishte më mirë që ndeshjet në “kanalin e parë” atë që e përcjellim çdo ditë të televizionit Alsat të komentoheshin në gjuhën shqipe, e “në kanalet” apo frekuencat tjera të ishin jo vetëm në gjuhën maqedone por edhe në gjuhët e secilit komunitet tjetër po të jetë mundësia të bëhet.? Besoj se kjo do të ishte mënyra më e mirë dhe më korrekte.

Por sidoqoftë, kjo ishte vetëm një nga vërejtjet e mia për televizionin mjaft të respektuar Alsat. Unë u bashkangjitem lëvdatave të shumë personave tjerë që ishin prononcuar në lidhje me realizimin e shkëlqyeshëm të kampionatit nga ana e Alsat-it, ju dëshiroj sukses dhe gjitha të mirat sepse vërtetë janë tepër profesional në punën e tyre, por normalisht duhet ia bashkangjitur edhe këto vërejtje me qëllim që për të ardhmen mos të përsëriten.

Rast që vlen të përmendet gjatë këtij kampionati, përveç befasive të shumta që i solli me eliminim e shumë reprezentacioneve favorite dhe me ndeshjet e mira të disa skuadrave “outside-ra” ishte edhe block out – i që sipas të dhënave shkaktoi ndërprerje të sinjalit televiziv, e që nuk ishte gabim i Alsat-it apo ndonjë mediumi tjetër, por ishte një difekt akoma i pa qartësuar nga qendra në Bazel të Zvicrës prej ku edhe vinte sinjali, e që i kaploi të gjitha mediumet Evropës. Bëhet fjalë për ndeshjen në mes Turqisë dhe Gjermanisë, ku pati ndërprerje të sinjalit disa herë. Ndoshta edhe kjo do të mbetet në analet e historisë së këtij kampionati mjaft interesant. Kjo është vetëm një argument i asaj që thuhet se teknika nuk ka besë, por edhe një goditje e rëndë për precizitetin dhe efikasitetin e famshëm zviceran që kësaj radhe ranë nga provimi.

PSE PO VEPROHET KËSHTU…

PSE PO VEPROHET KËSHTU…

Maqedonia si një shtet multietnik akoma nuk e ka kuptuar esencën e kohabitacionit ndëretnik si shtyllë kryesore e mbijetesës dhe zhvillimit të saj.

Derisa të gjithë mendonim se pas periudhës së 2001-shit dhe reformave kushtetuese të 2002-shit, shumica e problemeve që ekzistonin më parë janë shuar dhe se nuk do të përsëriten. Së paku mundoheshim të mendonim se pala maqedone e ka kuptuar leksionin e 2001-shit dhe se nuk do të gabojë që t’i përsërit hapat që sollën deri te konflikti i armatosur.

Mirëpo nuk po del ashtu.

Të gjithë e dimë se një ndër çështjet esenciale për zhvillimin e një shteti është arsimimi i popullatës së vet. Problemi dhe pengesa e arsimimit të shqiptarëve që jetojnë në Maqedoni është një histori më vete. Ne gjithmonë është dashur që të jemi kurbetçarë të dijes. Gjithmonë vendi në të cilin jetojmë ka qenë njerkë për neve në aspektin e furnizimit me dituri. Ne është dashur të përjetojmë sakrifica të mëdha deri sa ta mbarojmë një shkollë të mesme e për fakultete, kjo ishte një luks që shteti vet e dinte dhe kontrollonte se kush duhet ta kishte në shumicën e rasteve.

Pengesa për hapjen e paraleleve shqipe në shkollat e mesme solli demonstrata dhe pakënaqësi në anën e shqiptarëve, e pastaj burgosje të panumërta e shumë vjeçare për shqiptarët e Maqedonisë. E gjithë kjo për të drejta elementare – shkollim në gjuhë amtare. Hapja e Akademisë pedagogjike solli protesta masive nga pala maqedone, që mes tjerash kërkonte edhe “dhoma gazi për shqiptarët”. Neve akoma na rrinë para syve kur në shkollat tona ku ne mbanim mësimet jashtë dëgjoheshin parullat “vdekje për shqiptarët”, “dhoma gazi për shqiptarët”, “vetëm shqiptari i vdekur është shqiptarë i mirë”, mandej edhe karikaturat ku vizatoheshin “ikse” të mëdha para shqiptarit me libër në dorë, demek nuk duam shqiptarë të arsimuar. Këto ishin në të kaluarën tonë të afërt. Në nuk duam që t’i ngjallim këto kujtime, por veç deshëm t’i përmendim sa për të arritur deri te esenca e këtij shkrimi. Edhe kjo kaloi. Erdhi koha e Universitetit të Tetovës. Forca të mëdha të armatosura penguan me dhunë hapjen e një universiteti i cili buronte nga nevoja elementare e një kombi për edukim dhe arsimim në gjuhën e vet. U deshtë të bien dëshmorë edhe për këtë rast. Sikur për secilën kërkesë tjetër të shqiptarëve në Maqedoni, fillimisht të derdhet gjaku, të sakrifikohet e pastaj ajo të arrihet në mënyrë gjysmake apo jo të plotë.

Këto të gjitha ishin të kaluara.

Falë Zotit në sot kemi shkolla fillore dhe të mesme në gjuhën tonë amtare. Kemi edhe Universitete në gjuhën shqipe, mirëpo pala maqedone akoma vuan nga komplekse të cilat nuk duhet t’i ketë pasur kurrë. Edhe në ditë të sodit, kur qytetarët e vet, kërkojnë që të shkollohen nëpër shkolla të cilat po ky shtet ia u ka bërë obligim, këta privohen duke kufizuar hapjen apo shtimin e një apo dy paraleleve shqipe për mësim në disa prej shkollave të mesme profesionale. Rasti i vendimeve që po i sjelli komuna e Shkupit si dhe Ministria e Arsimit kur akoma kemi ministrin shqiptarë është një shembull i paparë. Diçka që askush nuk e ka pritur. Sikur dikush akoma po frikohet nga arsimimi i shqiptarëve.

Në vend se ky interesim i madh i semi-maturantëve të përshëndetet dhe stimulohet nga institucionet përkatëse dhe të merren iniciativa për përmirësimin e kushteve të tyre nëpër shkollat e mesme që në shumë vende janë në kushte katastrofave, në ditë të sodit sillen vendime për mos hapjen apo edhe mbylljen e paraleleve ekzistuese në gjuhën shqipe. Kjo me të vërtetë është brengosëse dhe çështje shumë e ndjeshme. Në po këto paralele shqipe, nxënësit shqiptarët janë të grumbulluar nga 40 deri në 50 nxënës vetëm për t’i ikur këtij problemi (numrit të kufizuar të paraleleve) dhe mos mbetjes në rrugë të nxënësve që meritojnë shkollim dhe arsimim, në të njëjtën kohë paralelet maqedone edhe pse me nga 15 e 20 nxënës mbesin të tilla dhe në mënyrë shumë komode vazhdojnë punën e tyre.

Kjo arsimofobi apo shqiptarofobi e palës maqedone edhe njëherë po tregon se sa vizionarë dhe sa transparentë janë në udhëheqjen e shtetit.

Të gjorët akoma mendojnë se të drejtat që u jepen shqiptarëve donë të thotë zvogëlim i të drejtave dhe privilegjeve të tyre. Apo më falni, të drejtat që i marrin shqiptarët, se fjala jepen apo jap, te këta nuk ekziston, se neve asnjë e drejtë nuk na është dhënë si rezultat i vullnetit të mirë, por të gjitha janë arritur me sakrifica shumë të shtrenjta.

Kjo edhe njëherë, pa dashjen tonë na e rikujton të kaluarën. Na e rikujton periudhën e shekullit të kaluar, edhe përkundër asaj që ne po mundohemi sa më shumë që mos ta kujtojmë. Kjo edhe njëherë na dëshmon se inteligjenca dhe udhëheqësia maqedone aspak nuk ka evoluar në aspektin e zhvillimit të një shteti multietnik.

SHQIPTARËT E MAQEDONISË DHE FORCA E TË RINJËVE

SHQIPTARËT E MAQEDONISË DHE FORCA E TË RINJËVE

Milazim MUSTAFA

- reagim pas emisionit Top Show në Top channel me po të njëjtin titull

Shqiptarët e Maqedonisë, kohëve të fundit janë duke u sulmuar me një dozë të madhe të Islamofobisë që dita ditës është gjithnjë në rritje edhe atë kryesisht nga vet shqiptarët. Edhe përkundër faktit se shumica dërmuese e pjesëtarëve të kombit shqiptarë duke i llogaritur globalisht, si në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Kosovë Lindore, Çamëri dhe diasporë janë të përkatësisë fetare islame, prap se prap me të madhe sidomos në media çështja e besimit islam paraqitet si problem për shqiptarët.

Për t’ia vërë kulmin kësaj, pas debateve të nxehta që i zhvilluan dy kolosët e letërsisë shqipe Qosja dhe Kadareja i cili debat vazhdoi edhe me inkuadrime të tjera, të enjtën mbrëma, në emisionin TOP Show të realizuar në kanalin prestigjioz shqiptarë Top Channel, haptazi në mënyrë direkte u sulmuan myslimanët dhe besimi islam ndër shqiptarët. Udhëheqësi i emisionit në mënyrë shumë direkte ua bëri me dije studentëve mysafirë nga Maqedonia dhe shqiptarëve anë e mbanë, se problem për ta janë xhamitë dhe feja islame.
Edhe pse nuk besoj se rastësisht në emision ishin të ftuar persona që bartnin emra arab apo turk, që përgatitësit e këtij emisioni t’i përcjellin mesazhet e tyre cinike dhe nënçmues, prap se prap mendoj se situata me shqiptarët e Maqedonisë është shumë më ndryshe se si u paraqit në Top SHOW.
Kryesisht dua të lidhem me pjesën e fundit të këtij emisioni, kur udhëheqësi Alban Dudushi, paralajmëroi diskutimet në lidhje me xhamitë dhe “problemin e fesë islame”.
Si pikë e parë për të cilën dua ta njoftoj dhe t’ia tërheq vërejtjen z. Albanit dhe Z. Nazarko-s si udhëheqës të këtij emisioni, por edhe gjithë atyre që mendojnë njëjtë, publikisht, me bindje të plotë u them se feja islame nuk është problem të shqiptarët. Por, përkundrazi, ka qenë është dhe gjithmonë do të mbetet si mjeti më i mirë për ruajtjen, kultivimin dhe avansimin e vlerave tona kombëtare dhe integruese.
Për këtë kemi edhe shumë argumente.
Si pikë e parë nga vet studiuesit e shumtë si historian, si etnolog apo diçka tjetër është vërtetuar, se feja islame ka qenë ajo që ka mbrojtur asimilimin dhe zhdukjen e elementit shqiptarë në trojet ballkanike, e sidomos atyre jashtë kufinjëve të Republikës së Shqipërisë, në Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi etj. Për këtë kemi edhe rastin ku vet udhëheqësi, z.Dudushi, ceku se në Maqedoni ka pasur shqiptarë të konfesioneve tjera përveç atij Islam, e që sot më nuk janë.
Unë shumë herë në kontaktet e mia me vëllezërit shqiptarë nga Shqipëria, jam ndier keq nga konkluzionet e tyre se shqiptarët e Maqedonisë, janë të pashkolluar, të paarsimuar, të pakulturuar etj. Ndoshta ky mendim është edhe në pjesën dërmuese të shqiptarëve të Shqipërisë. Mendimi im është se krejt kjo është si rezultat i ndryshimit të sistemit të vlerave dhe i ndikimit të shthurjeve që i solli postmodernizmi i parakohshëm në shoqëritë shqiptare. Sepse në Shqipëri një person që nuk pin alkool mund të ndihet i prapambetur, ndërsa po i njëjti në Maqedoni do të llogaritet, si person i mirë, apo mos të them edhe i moralshëm ( edhe pse kjo gjë ka të bëjë shumë pak me moralin), apo ndoshta edhe virgjiniteti për dikë mund të llogaritet përparim e diku tjetër prapambeturi, apo moral dhe amoralitet, ndoshta ky është edhe shembull banal pak, por ata që e kanë përcjellur emisionin e kanë të qartë pasi në kuadër të emisionit u cek edhe kjo çështje. Kjo punë duhet të kuptohet kështu të nderuar/a vëllezër dhe motra.
Nga ana tjetër, në lidhje me çështjen e arsimimit, është më tepër se evidente se ne jemi mbrapa edhe atë jo si rezultat i islamit që na paska lënë mbrapa, por si rezultat i pozitës gjeografike, apo pushtetit sllav që këtë çështje na e ka pamundësuar me metodat më barbare dhe të fëlliqura. Ne shumë mirë e dimë se kur është hapur universiteti i Prishtinës, por edhe më mirë e dimë se kur është hapur edhe universiteti i Tetovës (tash Universiteti Shtetëror i Tetovës). Këtë edhe më mirë do ta kuptonim nëse kthehemi në pjesë e dytë të dekadës së fundit të shekullit të kaluar, për parullat dhe thirrjet e rinisë maqedone – sllave për “dhoma gazi” për shqiptarët, me rastin e hapjes së Akademisë pedagogjike në gjuhën shqipe në Kuadër të universitetit shtetërorë maqedon. Këtu shumë mirë do të shihet se sa vështirë e kanë pasur që prindërit e tanë ta mbarojnë një shkollë të mesme e lëre më një fakultet, ku shteti amë i kishte mbyllur kufijtë për ne, ku disa vite pas themelimit të Universitetit të Prishtinës pasuan demonstratat e 81’ e të gjitha ato tjerat pas tyre që nuk dua të ndalem e që shpien në destabilizimin e Kosovës, po ashtu edhe me hapjen e Universitetit të Tetovës, u desht që të bien dëshmorë dhe të derdhet gjak për ta hapur këtë universitet, pastaj u desht të bëhet një luftë e 2001 që ky universitet të legalizohet dhe të pranohet nga shteti e kështu me radhë.
Sot është e vërtetë se kemi dy universitete shqiptare në Maqedoni, kemi edhe disa të tjerë që sot mundësojnë studimin në gjuhën shqipe, si rezultat i ndryshimit të klimës politike dhe ekonomike në Maqedoni, kemi pra mbi 25000 student shqiptarë në Maqedoni. Por ata që marrin vesh në zhvillimin demografik, këtë që po dua ta them unë më së miri e kuptojnë, sepse shumica prej këtyre studentëve, sikur që kam qenë edhe unë e që janë edhe vëllezërit dhe motrat e mia, jemi gjenerata e parë që po mbarojmë arsimin e lartë në një numër të tillë. Prandaj për tu arritur kjo duhet kohë dhe punë, por edhe më tepër përkrahje në të gjitha aspektet.
Prandaj, ajo që ne shqiptarët e Maqedonisë sipas shqiptarëve të Shqipërisë, jemi mbrapa aspak nuk mund të llogaritet si rezultat i asaj se neve feja na ka lënë mbrapa. Përkundrazi, feja gjithmonë ka qenë ajo që u ka dhënë shtytje përpara proceseve të avancimit intelektual të njerëzimit. Nëse do dikush të dijë më tepër në lidhje me këtë çështje le të interesohet për historinë dhe shumë lehtë mund t’i gjen burimet të cilat sot më gjinden veç të shkruara, për periudhën pas shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë, e deri në periudhën ta quaj “rilindjen e vonshme të shqiptarëve jashtë shtetit amë” e cila ishte diku kah vitet e 70 të shekullit të kaluar. Do të shohin shumë mirë se kush kanë qenë ata mësuesit e popullit të cilët kanë rrezikuar edhe jetën e tyre, për t’iu mësuar fëmijëve shkrim-leximin në gjuhën amtare, por edhe për mbrojtjen e trojeve etnike shqiptare jashtë kufinjëve politik të Shqipërisë.
Të bazuarit në thëniet e disa personave nga Maqedonia, për çështjen se “feja islame është problem të shqiptarët (e posaçërisht neve të Maqedonisë)” është tepër e pa bazë. Besoj se deklaratat e tilla që jipen në mediat e Shqipërisë janë kryesisht me qëllim politik dhe cinik, që aspak nuk kanë të bëjnë me realitetin. Nëse dikush do të dijë më tepër rreth kësaj çështje le të urdhërojë të bëj hulumtime dhe studime, e jo të marrim informata me qëllim të caktuar politik nga persona dhe personalitete të përkushtuar në zhveshjen e petkut tradicional por edhe fetar shqiptarë.
Sot si gjithandej edhe në Maqedoni, kanë filluar punët të rrjedhin më ndryshe. Periudha e demokracisë iu dha hapësirë më të madhe edhe pse fatkeqësisht jo të mjaftueshëm të gjithë të shprehin atë që mendojnë dhe ndjejnë, normalisht me raste gjithnjë e më të potencuara kohëve të fundit të pengesës së shprehjes së mendimit të lirë dhe disa lirive elementare njerëzore, por prap se prap, shumë më mirë sesa kemi qenë ca kohë më parë. Sot ndoshta kemi një zbehje të elementit tradicional islam te shqiptarët e Maqedonisë, por kemi një shtim të madh të atyre që islamin e kanë bindje dhe e ndërtojnë jetën e tyre në bazë të dispozitave islame. Sot ke një numër të madh të studentëve, bile bile edhe student të dalluar që me mburrje deklarojnë dhe janë praktikues të rregullt të normave fetare islame, si puna e namazit, apo agjërimit. Edhe për ata edhe për mua aspak nuk është problem të jemi intelektual, por edhe të jemi mysliman. Të jemi familjarë por të jemi mysliman, të jemi pro integrimeve ne EU dhe NATO, por edhe të jemi mysliman të devotshëm, të luftojmë për të drejtat e njeriut, por edhe të jemi mysliman. Prandaj për mos të e zgjatur më tej, kisha dashur ta përfundoj me atë që edhe e ceka më lartë, se islami ka qenë arma më e fortë e jona që na ka ruajtur nga asimilimi dhe shkrirja jonë nga këto troje, islami është gjithashtu arma më e fortë që na mbron nga sëmundjet e kohës dhe devijimet sociale që i sjell postmodernizmi dhe globalizmi, islami do të jetë një nga faktorët kryesorë për integrimin me vlerat e mirëfillta shqiptare, vlera këto që do ta mbrojë çiltërsinë dhe pastërtinë tonë kombëtare në tregun pakufinjë të vlerave dhe antivlerave.

(PARA)KAMPANJË E RREZIKSHME

(PARA)KAMPANJË E RREZIKSHME

Shkruar nga Milazim Mustafa

Edhe pse akoma ka kohë për fillimin zyrtarë të kampanjës parazgjedhore, partitë tona më veç janë në valën e kampanjës parazgjedhore. Takimet, filluan më veç edhe para shpalljes së zgjedhjeve, sepse ato më veç e patëm nuhatur se do të ketë zgjedhje jo të rregullta pas bllokimit grek ne Samitin e Bukureshtit për marrjen e ftesës për në NATO. Simptomat e para të këtij fillimi, dëshmojnë se do të kemi kampanjë të nxehtë, bile shumë më të nxehtë seç kemi pritur. Hedhja e bombës në oborrin e dikujt, djegia e shtabit të njërës parti, sulmi i shtabit zgjedhor të partisë tjetër mjaftë donë të thonë. Ajo që më shtyri të shkruaj ishin lajmet që i morën dy ditët e kaluara, ku në të gjitha mediat si ato elektronike edhe ato të shkruara, u paraqitën incidentet e shkaktuara në pjesën shqiptare të elektoratin. Deri kur do të përsëritet ky skenar? Deri kur përkatësia partiake do të jetë shkak për marrjen e jetës së dikujt tjetër? Deri kur ne që thirremi në demokraci dhe vlera të larta civilizuese, pamundësinë e oponencës politike dhe demokratike do ta manifestojmë me bomba, revole, thika, zjarr e të ngjashme??? Deri kur jeta e një vëllait tënd nga kombi e nga feja, do të jetë më e lirë se një, dhjetë, njëqind vota, apo edhe një mandat i një deputeti apo edhe fitorja e partisë tënde që nesër pas zgjedhjeve nuk të njeh bile se kush je??? Deri kur ne do të shkojmë me metoda të tilla, ku duartrokitjet më të mëdha do t’ia japim folësit kur do ta shajë e ofendojë oponentin e tij partiak??? Kur do të mbushemi mend??? Ishte kjo ndoshta një hyrje pak si jo e këndshme, por ma merr mendja se secili do të ndihet ashtu kur merr lajme të tilla. Lajme këto që në të shumtën e rasteve nxjerrin fytyrën e vërtetë të demagogëve dhe demagogjive të tyre partiake. Se ata që ia duan të mirën kombit, shqiptarisë njerëzimit por edhe ata që i frikohen Zotit nuk bëjnë gjëra të tilla. Nuk iniciojnë konflikte që fundi i të cilëve është varri për vikend, e nxirja e jetës së dikujt tjetër. Prandaj ata që i bëjnë punët e tilla, besoni se nuk e meritojnë që të votohen e as që të na përfaqësojnë. Ne shumë mirë e dimë se “përfaqësuesit” tanë, “elita” jonë që na përfaqëson nuk janë ekzekutorët e këtyre akteve qyqare dhe të fëlliqura, por ka informata se disa prej tyre janë ata që porosisin të ndërmerren aksione dhe hapa të tillë. Unë për vete ndihem i ofenduar të më përfaqësojë dikush që porosit një aktivist të partisë që të djeg shtabin e partisë oponente apo edhe të partisë së vet që ta akuzojë tjetrin për një hap të tillë. Por si do që të jetë, për hajr na qoftë. Partitë e tona të nderuara, i pret një periudhë e ngjeshur dhe shumë e rëndësishme për ta dhe për ne. Ndoshta për neve pjesëmarrësit në zgjedhje si zgjedhës e jo si të zgjedhur, do të jetë edhe shumë monotone dhe e mërzitshme. Ajo që më së shumti i urrej zgjedhjet është kampanja parazgjedhore dhe dita e votimeve. E para pse e urrej kampanjën është retorika e fëlliqur dhe aktet e dhunës që gjithmonë u paraprijnë dhe në masë të madhe i fusin nën hije programet zgjedhore të partive kandidate në zgjedhje, kurse shkaku tjetër pse nuk më pëlqen kampanja është monotonia propagandistike që e përcjellin kampanjën nëpër media. Të merr malli me përcjell ndonjë ndeshje futbollistike, ndonjë film artistik, dokumentar apo diçka tjetër. Ndërsa ajo pse e urrej ditën e votimeve është dyshimi im se kujt me ja dhënë votën, kur dihet se në asnjë rast si ja bën populli “nuk më flenë zemra” me ja dhënë votën ndonjë prej opsioneve të ofruar, duke e ditur, se shumë pak apo asgjë nuk i dallon nga njëra tjetër përveç ngjyrave partiake. Deri sa më mungon opsioni për të cilin më flenë zemra unë duhet të zgjedh njërin nga opsionet që janë të ofruara për të kryer obligimi tim qytetarë, moral dhe kombëtarë. Edhe pse kisha idenë edhe më herët për ta bërë një shkrim të tillë, por edhe unë isha i shtyrë që ta bëj më herët, shkaku i fillimit më herët të këtyre incidenteve dhe kampanjës parazgjedhore. Mendoj se nuk kemi shumë kohë për të humbur. Mendoj se nënshkrimi i kodekseve për mirësjellje parazgjedhore, nuk do ta ketë efektin e duhur. Këtë po e them duke u nisur prej përvojës së zgjedhjeve të kaluara, ku rregullisht ka pasur nënshkrime të kodekseve të tilla, por gjithmonë ka pasur probleme dhe incidente që domethënë shkelje të fjalës së dhënë dhe thyerje të besës. Prandaj, me atë të këtij shkrimi dëshiroj të them se kampanja më e mirë dhe më e suksesshme do të jetë ajo ku ju do t’i prezantoni programet e juaja partiake, kampanjë e suksesshme do të jetë, kur ti mua do të më bindësh me programin tënd partiak, me platformën tënde partiake me të cilën planifikon të bësh ndryshime pas zgjedhjeve. Përndryshe, vota ime, dhe vota e shumicës së elektoratit shqiptarë nuk do të rrethojë numrin para emrit të partisë suaj. Besoj se është koha e fundit ku do t’u bëhet me dije dhunuesve të shprehjes së lirë se popullata shqiptare e Maqedonisë është në nivelin e duhur që të vlerësojë se kujt do t’ia jap votën se kështu nuk shkojnë punët. E kalofshim shëndosh, mirë e gjallë këtë kampanjë