Kushtrimi

Era lëkund kallinjtë krenarë
shpërndan aromë jeshile
ngacmon shqisat
Ashtu si dhembja ngacmon shpirtin
Dhe e nxjerr lotin

Mortja përcjell bijtë tanë më të mirë

A ndërtojmë jetën mbi vdekje
A vdekjen mbi jetë
Pyetje që ngacmon pa nda

Xhemati drejton safat
Para arkivolit me dy flamuj

Përcjellim me tekbire
Kushtrimin që jeton

(13 maj 2010 H.....)

Fundi i erës së diktatorëve

Kanë kaluar vite kur demokracia liberale është bërë sistem dominues në botë. Ky sistem i solli shumë mirësi botës dhe me të drejtë mund ta llogarisim si njëri nga sistemet më të mira të shpikura nga mendja njerëzore. Një filozof i pyetur për demokracinë thotë se, sistemi demokrat nuk është sistem i mirë, por është më i miri nga sistemet tjera ekzistuese. Shumica e dijetarëve dhe filozofëve suksesin e botës perëndimore e shohin mu në aplikimin e këtij sistemi. Përkundër këtij fakti, kemi edhe shumë shtete në botë me sisteme diktatoriale ku mungojnë liritë dhe të drejtat elementare njerëzore, mes tjerash edhe zgjedhjet e lira, liria e të shprehurit, dënimi dhe likuidimi pa procese adekuate gjyqësore e kështu me radhë. Fuqia absolute që këta “pronarë të shteteve të tëra” e disponojnë, ka bërë që këta të ndihen si pronarë edhe të jetës së qytetarëve të tyre, duke luajtur me fatin e popullatës së tërë.
Ne si komb nuk e kemi shumë larg një histori të tillë. Popullata shqiptare ka hequr të zitë e ullirit për dekada të tëra nga një sistem i tillë. Andaj e kemi për borxh t’u dalim në krah, apo së paku t’u japim përkrahje morale forcave progresiste në këto shtete që mundohen të shohin dritë sikur të gjithë popujt e lirë në botë. Ndoshta nga ajo që kemi kaluar, më së miri ua dimë atyre që mundohen të mbijetojnë në këto sisteme. Vlerën e lirisë më së mirë ia din robi. Kështu që lusim Zotin që sa më shpejtë sistemet e tilla jonjerëzore të mbesin eksponate historike.

Nëpër mediat botërore është aktualizuar çështja e Tunizisë. Në këtë shtet të Afrikës Veriore, plasën trazirat e mëdha popullore, që e detyruan diktatorin e këtij shteti të lëshojë vendin. I turpëruar dhe në mënyrën më së paku të dëshiruar për të, u detyrua të kërkojë azil në vend të huaj. Ky shtet, përkundër hapjes dhe zhvillimit të tij të theksuar (për dallim nga shtetet tjera Afrikane), dallohet edhe me nivel të lartë të korrupsionit, nepotizmit, parregullsive zgjedhore dhe thyerjes së të drejtave elementare njerëzore. Republika e Tunizisë llogaritet si njëri ndër shtetet me GDP-në më të lartë (për kokë të banorit) në Afrikë dhe Lindjen e Mesme, por në anën tjetër janë të shënuara raste të shumta të keqpërdorimit të pozitave shtetërore nga presidenti, familjarët e tij dhe rrethi i ngushtë i tyre. Politika e tyre shpeshherë është titulluar si kleptokrate dhe me dozë të lartë të nepotizmit, por edhe të keqpërdorimit të pandërprerë të pasurive shtetërore. Edhe pse de jure llogaritet si shtet që parasheh media të lira, në asnjë rast nuk është toleruar kritika për lidershipin e këtij shteti, apo politikave që i aplikon jo strukturë. Presidenti i deridjeshëm Ben Ali, që mori arratinë, ushtroi këtë detyrë si president i Tunizisë në 23 vitet e kaluar. Diçka që për sistemet moderne është absurde. Mirëpo, sikur çdo gjë që ka fund edhe ky gjeti fundin e vet.

Nga lajmet që vijnë nga mediat botërore shihet një dozë e madhe e frikës edhe në vendet për rreth Tunisit. “Kolegët” e Ben Ali-s, frikohen nga një skenar i ngjashëm që mund të bartet edhe në shtetet e tyre. Kjo është një shenjë e mirë për popullatën e këtyre vendeve që të dalin nga zgjedha e gjakpirësve dhe tagutëve që e mbijetuar shekullin 20.

Herët apo vonë, fundi do t’i gjejë. Fundi i tyre do të vijë, edhe për skaj tentativave të tyre për mbajtjen e popullatës të shtypur. Të kota janë tentativat për shkeljen e popullatës, bllokimin e lirisë së të shprehurit, falsifikimin e tërësishëm të proceseve zgjedhore, likuidimin, burgosjen dhe largimin nga shteti i oponentëve politik (nëse ekzistojnë). Jam shumë i bindur se do t’u vijë fundi, jo për diçka tjetër, por veç për hir të faktit se u ka kaluar koha. Dhe se të kota do t’u jenë edhe përkrahjet e hapura apo të fshehura të miqve të tyre perëndimorë, që u sigurojnë përkrahje deri sa kanë leverdinë dhe vjelin të mirat e këtyre shteteve, e kur të vijë momenti i fundit do t’ua kthejnë shpinën sikur që i ndodhi këtij të Tunizisë. Fakt tjetër plotësues është edhe ngitja e shkallës së edukimit të përgjithshëm të popullatës në këto vende. Për dallim nga e kaluara, ku niveli i edukimit në shtetet diktatoriale ka qenë shumë i dobët, kohëve të fundit këto të dhëna kanë ndryshuar. Po ashtu, kemi edhe raste të ngritjes dhe zhvillimit të sektorit civil, që dita ditës është gjithnjë e më shumë aktiv nëpër këto shtete. Ndikim të madh për këtë gjendje ka edhe diaspora mjaft e zhvilluar e këtyre vendeve e koncentruar kryesisht nëpër vendet evropiane, që luan një rol të rëndësishëm dhe mjaft e fortë dhe shumë mirë e konsoliduar. Diasporë kjo që në të shumtën e rasteve, përbëhet nga persona dhe grupe të larguar nga vendet e tyre si rezultat i dhunës, përndjekjeve dhe kërcënimeve që ua bën sistemi i atjeshëm.
Miqtë e Çausheskut dhe Sadam Huseinit, kanë rastin e fundit që të shpëtojnë veten, duke reformuar sistemet e tyre, sepse do të kenë një fund, ose si i këtyre dyve të përmendur, ose si ai që i ndodhi sot Zejn el Abidin Ben Ali-s nga Tunizia.

PANORAMA

Pashë qiellin e Stambollit të vitit 1453
Isha pranë ushtrisë më të mirë
E pashë edhe prijësin më të mirë
Edhe dëshmorin
që i pari ngriti flamurin e dritës
mbi kalanë e territ
në gjoks kishte dy shigjeta
por flamuri nuk binte dot

I dëgjova edhe gjëmimet e topat
që dridhnin tokën
edhe marshin e asaj ushtrie të lavdishme
që përkëdhelte dheun
pash drejtësinë
në sytë e ushtarëve drangoj
që shikonin përtej horizontit

Sa e mirë ishte ajo ushtri...

Më rrodhën lotët e ngrohtë
të mërzisë dhe shpresës

njëkohësisht.


Muzeu Panorama në Stamboll

Stamboll 13.01.2011

Dosjet, kodoshët dhe qyqarët

Kur përmenden shërbimet sekrete te çdo shqiptarë shkaktohet rrëqethje dhe neveri. Pa dyshim se kjo vjen nga përvoja e hidhur që ne si kolektivitet kemi me këto organe, e gjithashtu edhe nga përvojat personale që janë përcjellë nga personat që në mënyrë të drejtpërdrejtë kanë qenë të goditur nga këto struktura.
Dekada me radhë në këto organe janë gatuar e qëndisur dosje dhe komplote për njerëz që nuk iu kanë shkuar për qejfi këtyre strukturave dhe organeve tjera shtetërore. Kryesisht bëhet fjalë për tmerret e përjetuara në kohën e SFRJ-së dhe në Maqedoni që nga 1991-shi e këndej. Edhe në Maqedoninë e pavarësuar, vazhduan të ndjehen po të njëjtat emocione në raport me këto struktura. Shërbimet e Maqedonisë u trashëguan nga veteranë të shërbimeve jugosllave. Fundërrina si njerëz dhe ajkë për nga niveli i antishqiptarisë.
Gati se dy dekada nga pavarësia e RM-së shqiptarët në këto institucione kanë pasur pozita inferiore. Kanë qenë të privilegjuar vetëm në raste kur bëhej fjalë për montimin dhe qëndisjen e dosjeve të ndonjë shqiptari (herë të diktuar nga shefat e tyre sllavë, e herë nga inati dhe xhelozia për ndonjë kolegë, fqinj, e dushman, apo për përkthimin e ndonjë bisede të përgjuar, ndonjë dokumenti (edhe ato jo të ndonjë vlere të madhe, sepse për dokumente të tilla, sigurisht kanë pasur maqedonas që zotërojnë gjuhën shqipe) apo diçka tjetër të ngjashme. Mjerim, apo???
Sot pas gati njëzet vite demokraci, bashkësia ndërkombëtare me ngulm kërkon që këto shërbime të demokratizohen, por edhe të ketë përfaqësim adekuat të shqiptarëve në pozitat udhëheqëse të këtyre shërbimeve. Mirëpo edhe po të bëhej një gjë e tillë, prapë se prapë duhet të kalojë kohë e gjatë që nga mentaliteti jonë të hiqet frika dhe të krijohet besimi në këto institucione.
* * *
Dallga e nisur e demokracisë dhe pluralizmit i kaploi edhe shqiptarët e Maqedonisë. Niveli i ulët i vetëdijes demokratike dhe pluraliste ishte si në çdo shtet ish socialist. Dolën edhe partitë politike shqiptare që u kuptuan shumë seriozisht, duke bërë që njerëzit edhe të hasmohen mes veti vetëm se ishin anëtarë, aktivistë, apo simpatizantë të partisë tjetër. Me kalimin e kohës kjo dukuri filloi të sensibilizohet dhe të vijë deri në pozitë që shqiptarët të lodhën nga partitë dhe “demokracia”. Ajo që vlen të shënohet me të zezë në këtë periudhë pluraliste tek shqiptarët e Maqedonisë janë etiketat e spiunëve që kush ngrihej më herët emërtonte si kodosh, si spiunë, si udbashë e kushedi çka tjetër, oponentin e tij politik. Secili njeri që nuk ishte i partisë së caktuar shpallej spiunë, kodosh dhe tradhtarë i kombit. Gjë që krijoi ndjenjën te popullata se udhëhiqemi nga kodoshë, spiunë, tradhtarë e kështu me radhë. Gjë që askush nuk e dëshiron. Kjo solli në humbjen e besimit të popullatës në lidershipin dhe realisht edhe në zbehjen e ndjenjave patriotike dhe identitare tek shqiptarët që shekuj me radhë na kanë shoqëruar dhe identifikuar si të tillë. Këtu dua ta theksoj se fenomeni i besës dhe besnikërisë si shenjë identifikuese tek shqiptarët u shua. Sot vështirë është ta bindësh ndokënd se shqiptari është besnik.
Për të qenë edhe më rëndë, e gjithë kjo bëhej për qëllime të ngushta të politikës ditore. Fatkeqësisht, pa mos pasur as pikë të ndërgjegjes dhe vetëdijes njerëzore, se etiketimi me spiun dhe tradhtar dënohet rënd sipas të gjitha normave, si atyre morale, kombëtare, fetare, kanunore dhe pozitive. Ajo që është edhe më e keqe është se shkatërron jetën (bile edhe familjen) dhe karrierën e një njeriu që as edhe lidhje më të vogël me shërbime të tilla nuk ka pasur. Për gjithë ata që shumë mirë dihen në shoqërinë tonë, le t’i brejë ndërgjegjja (nëse diçka e tillë ka mbetur në ta), por edhe fakti se për shpifjet dhe dëmet që i kanë shkaktuar shoqërisë shqiptare në Maqedoni, do të japin llogari para Gjykatësi absolut në Ditën e Llogarisë, por edhe herët a vonë (edhe pse disa më veç i ka kapluar ky dënim) të marrin dënimin e popullit dhe të poshtërohen edhe në këtë botë për fëlliqësirat që i kanë bërë.
* * *
Ajo që të bën të qesh në gjithë këtë situatë është një aktualitet që ditëve të fundit ishte top temën mediat e Maqedonisë. Një “intelektualit” shqiptar dikush në oborr ia paska lënë disa dosje me shkallë të sigurisë së lartë dhe ai i shtyrë nga ndjenja “qytetare” i dorëzon ato dosje dhe informata në organet kompetente për lustrim. Se nuk është ashtu as fëmija i djepit nuk beson, mirëpo, dikush shumë mirë ia ka treguar mënyrën se si humben gjurmët e burimit të informatës. Tani edhe lind pyetja, pse bash atij personi “dikush ia la në oborr”, apo kush ishte ai “dashamirë” që nuk dyshoi në “lojalitetin dhe qytetarinë e tij” dhe e zgjodhi mu atë person t’ia lë në oborr gjithë ato dosje? Me siguri ndonjë prej atyre shqiptarëve që u përmendën në pjesën e parë të këtij shkrimi, ata që qëndisin dosje dhe ata që për pikë të qejfit, apo të inatit, kohën e lirë e kalojnë duke krijuar, mbushur apo luajtur me dosjet e shqiptarëve. Nga kjo që po ndodh në këtë aspekt, me zor mundohem ta bindi veten se ky është veç një rast i izoluar dhe se po të ishte ndonjë shqiptarë tjetër nuk do të vepronte si zotëria në fjalë.

Loja me numra

Historia e numrave është e lashtë sa edhe vet historia e njerëzimit. Llogaritjet dhe matjet e shumta qofshin ato të sotme apo më të lashta janë bërë me ndihmën e numrave. Në të njëjtën kohë edhe manipulimet dhe mashtrimet bëhen me numra. Numrat janë bërë mjete vlerësuese për gjërat.
Edhe në shtetin tonë të dashur dhe pa emër numri është masë e çdo gjëje. Aspak dhe askush nuk do t’i tejkalojë përqindjet e caktuara dhe numrat e caktuar. Në çdo sferë dhe pore të jetës gjithkujt i intereson vetëm numri pa marrë parasysh faktin se, a është i mirë, apo i keq. Në një deklaratë të tij kryeministrit thotë se asgjë dhe askush nuk do të mund të bëjë diçka më tepër sesa ajo që është e paraparë më marrëveshjen e Ohrit. Sikur të ishte kështu nuk do të ishte edhe aq keq puna. Mirëpo theksin dua ta vë në atë se, këtij zotëriu, aspak nuk i intereson avancimi i shtetit, avancimi i lirive dhe të drejtave të njeriut, apo të mirat e një pjese të konsiderueshme të qytetarëve e kështu me radhë. Ky person, qëllimin e vet esencial e ka në shkeljen e një kategorie të caktuar të qytetarëve dhe ngritjen e një kategorie tjetër në interes të fatin të grupit të parë. Për arritjen e këtij qëllimi nuk zgjedhë mjete dhe mënyra, as nuk shikon çmime, pra zhvillon politikë të pastër makiaveliste.
Derisa fqinjët tanë që ishin shumë më larg nesh, si në aspektin politik ashtu edhe në atë ekonomik e social, sot me hapa të shpejtë dhe të sigurt po marshojnë përpara, duke na tejkaluar me shpejtësi të madhe. Krejt kjo është si rezultat i caktimit të prioriteteve të veta shtetërore. Nëse bartësit e politikës maqedonase, vazhdimisht trumbetojnë se prioritete strategjike kanë anëtarësimin në BE dhe NATO, kjo është vetëm një mbulesë e asaj që në të vërtetë e kanë parësore, shkeljen e shqiptarëve, diskriminimin e shqiptarëve, ngadalësimin e implementimit të të drejtave dhe lirive me garanci ndërkombëtare, ikja nga përgjegjësia dhe bërja e planeve dhe llogarive në favor të këtyre prioriteteve.
Kohëve të fundit shumë aktuale dhe e një rëndësie esenciale është regjistrimi i popullsisë që parashihet të mbahet vitin e ardhshëm. Në vitin 2002 gjatë regjistrimit të popullsisë, me mjaft mjeshtri u paraqitën disa numra si masë psikologjike (parapërgatitore) për përgatitjen e popullatës shqiptare që të pajtohet me një përqindje të caktuar. Fillimisht nëpër media, u paraqitën disa numra shumë më të vogël sesa rezultatet zyrtare (nën 20%), që më vonë të dalin ato zyrtare me të cilët shqiptarët do të ishin të lumtur se dolëm mbi 20%.
Vitin e kaluar, pas zgjedhjeve të mbajtura, disa institucione ndërkombëtare paralajmëruan për faktin e 200 mijë votave fiktive maqedonase. Gjë që vazhdimisht më sillet nëpër mend dhe më vret. Kjo ishte vetëm një konfirmim i deklaratave dhe dëshmive të njohësve të mirë të numrave dhe politikës së fëlliqur sllave se “maqedonasit kanë diku mbi 200 mijë vota fiktive që vazhdimisht i ndajnë VMRO-ja dhe LSDM-ja, kjo është në nivelin e sekretit kombëtarë maqedonas. Për këtë nuk flitet kurrë”. Këto gati se 10 vite më parë i para dëgjuar nga një ish bartës i funksionit politik shqiptarë.
Dyshimi është i madh në rezultatet dhe paraqitjen reale të numrave në Maqedoni. Deri sa, ata që bëjnë përllogaritjet përfundimtare të rezultateve janë gati se të gjithë maqedonas, dihet se çka pritet. Në këtë rast, po përmendim rastin kur politika e dhunshme e Stalinit kishte arritur kulmin. Këshilltarët e tij paralajmëruan se pakënaqësia e popullatës është e madhe dhe se rrezikojmë t’i humbim zgjedhjet. Këtë fakt Stalini me buzëqeshje ua ktheu duke i pzetur, kush i organizon zgjedhjet? Ata i thanë: ne! Kush i numëron votat? I pyeti përsëri Stalini. Ata prapë i thanë, ne. Atëherë nuk kemi pse të bëhemi merak.
Kur e kemi parasysh disponimin e politikës dhe popullatës maqedonase ndaj shqiptarëve është shumë afër mendsh që mos t’u besojmë rezultateve që ata i numërojnë dhe i prezantojnë. Koha deri në fillim të regjistrimit po afrohet, gjithashtu është e mjaftueshme që në institucionin kompetent të bëhen ndryshime që shqiptarët të marrin pozita dhe poste ashtu siç e kërkon nevoja, sepse askush nuk mund të na shesë pallavra se nuk disponojmë me kuadro për një punë të tillë. Shqiptarët që punojnë në këtë institucion kanë krijuar përvojën e mjaftueshme për kryerjen e punëve për të cilën janë dërguar aty. Shpresojmë dhe lutemi që të bie edhe barriera dhe njëri nga bastionet e fundit të shovinizmit maqedonas të quajtur Enti shtetëror për statistikë, se prej kuzhinës së tyre edhe bakllava na është ithtuar.

(Ky shkrim është botuar në gazetën KOHA të datës 22.09.2010)

Elegji për zonjën Alma

Dikur ishte shumë problematike çështja e shkollimit të femrës. Edukata patriarkale që mbretëronte në familjet shqiptare nuk e shihte të udhës që femra të shkollohet. Nuk është vendi, koha dhe tema që të hyhet në shkaqet pse ka qenë ashtu. Po e cekim vetëm faktin se ka qenë veprim jo i drejtë dhe shumë i dëmshëm. Disa koka gjeniale kanë thënë se femra është gjysma e shoqërisë. Edhe ashtu është, se pa shkollimin e femrës nuk mund të kemi një zhvillim cilësorë të shoqërisë.
U deshtë kohë që të bindet mendja shqiptare se femra duhet të shkollohet. U deshën sakrifica dhe munde. Sot, lum e shyqyr problemet e tilla janë e kaluar. Lum e shyqyr që janë pjekur kushtet që femra shqiptare të shkollohet edhe atë në gjuhën e vetë amtare, në kushte që mundësojnë zhvillimin normal dhe cilësorë të saj.
Kur të gjitha kushtet janë plotësuar për shkollim, dikush na nxjerr probleme të reja. Probleme këto që pamundësojnë vijimin e mësimit të rregullt të vajzave shqiptare. Deri sa dje ishte problematik patriarkalizmi, sot pengesë e radhës po na del diçka tjetër. Vendimet, rregulloret dhe dispozitat e ndryshme të të zgjedhurve tanë. Të njëjtat përkrahen dhe arsyetohen nga persona publik, edhe atë nga femra të kategorive të ndryshme. I tillë ishte edhe një shkrim i gazetares Alma Lama.
A ja vlen t’i dilet në krah pengesave që janë kundër arsimimit të femrës shqiptare, e nderuara zonja Alma? Në këtë rast po të drejtohem si femër, si motër, si nënë (e tashme apo e ardhshme). A e ke analizuar këtë fakt para se ta shkruash tekstin?
Shkrimet e tilla që mbështesin vendimet e shpejtuara dhe jo mirë të analizuara të institucioneve lokale, janë gjithashtu pamaturi që ndjell ksenofobi dhe nxit pakënaqësi në një pjesë të madhe të shoqërisë.
Autorja e nderuar, dëshiron të thirren në drejtat e njeriut, por të drejtat e njeriun nuk konceptohen ashtu siç duam ne, apo siç na konvenon t’i qasemi këtij fenomeni. Qasjet e saja janë të njëanshme, të bazuara në paragjykime dhe vërehet mungesë e njohurive elementare. Nuk e mohoj faktin se në të kaluarën ka pasur raste kur gruaja ka qenë e detyruar të mbajë shaminë si rezultat i rrethanave të ndryshme. Por, për ditët e sodit ajo kohë është e kaluar. Ne sot, aspak nuk po flasim për persona të imagjinuar nëpër kokat tona si personazhi i Almës në shkrimin e saj. Po flasim për një kategori tjetër të femrave të reja, inteligjente dhe të etura për njohuri dhe dituri të reja.
Ajo që duhet pasur parasysh në rend të parë është fakti se kjo lojë me zjarr, që e iniciuan disa kuvendarë lokal të Prishtinës, pa mos dashur të hy në mendimet e tyre se pse kanë sjellë një vendim, mund të sjell në ngjalljen dhe rritjen e faktorëve ekstrem në shoqërinë shqiptare, por edhe në faktin se shtresa që më së shumti do të pësojë do të jenë vajzat e reja shqiptare. Ato që duan të shkollohen.
Gjë tjetër që kur përmendet ndalimi i shamisë për femrat nëpër shkolla, më përkujton edhe kohën pas Luftës së Dytë Botërore. Regjimi i atëhershëm komunist në njërin nga planet e tyre famëkeqe për shpërnguljen e shqiptarëve nga trojet etnike, përdorën çështjen e mbulesës së femrës. Këndej, kinse kërkonin që femra shqiptare të arsimohet, e në anën tjetër, me ngulm insistonin që ajo shkollimin ta ndjek e “zbuluar” (pa shami). Si rezultat i kësaj, shumë familje shqiptare u shpërngulën në Turqi e gjetiu, për të mos u kthyer më kurrë. Për ta shamia ishte çështje nderi, morali dhe identiteti. Sikur që është edhe për shumë familje të sotme shqiptare, por edhe për shumë motra tona shqiptare.

Pastaj, po të futemi dhe ta analizojmë çështjen e mbulesës edhe nga këndvështrimi fetar, mbulesa nuk është një simbol sikur që është kryqi, apo ndonjë simbol tjetër që mbahet nga ata që i përkasin feve tjera. Mbulesa është një obligim fetar për të gjithë femrat myslimane (në fenë islame femrës i obligohet mbulesa me hyrjen e saj në pubertet). Kjo gjë njëherë e përgjithmonë duhet sqaruar. Të bëhet dallim midis simbolit dhe obligimit.
Andaj, shpresojmë që institucionet kosovare sa më parë të abrogojnë këtë vendim dhe të vendosin në të mirë të qytetareve të tyre. Mos të bëhen pengesë e arsimimit dhe zhvillimit të shoqërisë, e në veçanti femrës shqiptare. Gjithashtu, kërkojmë nga Ministria e Arsimit të Kosovës, që të sjell një rregullore që do të sanksionojë të gjithë ata drejtorë të shkollave që ju bëjnë pengesë nxënëseve në ndjekjen e procesit edukativo arsimor. Në të kundërtën do të ballafaqohemi me ngecje në zhvillimin intelektual dhe arsimor të femrës shqiptare, do të ballafaqohemi me pakënaqësi të popullatës, si dhe cenim të drejtave dhe lirive elementare njerëzore. Në të njëjtën kohë do të kontribuojmë që shumë femra të reja ta ndërpresin shkollimin e tyre, si rezultat i qëndrimeve autoritare të drejtorëve në fjalë. Shpresojmë që një rregullore e tillë shumë shpejt do sillet, gjë që do t’ua hapte rrugën disa vajzave të reja që sot qëndrojnë në shtëpi në vend që të jenë të ulura nëpër bankat e shkollës.
Pastaj, çka i pengon mbulesa procesit edukativo arsimor, pash Zotin???

A duhet të ekzistojë koordinim mbarëshqiptar

Në Ballkanin e trazuar, mjafton një incident i vetëm dhe sado i vogël për të plasur një sherr i madh. Para së gjithash kjo vjen si pasojë e mos zgjidhjes së çështjeve kombëtare në këtë pjesë të Evropës. Përveç kësaj, jemi në dijeni për pretendimet territoriale të disa shteteve ndaj fqinjëve të tyre, qofshin këto publikisht, apo fshehurazi. Se sa është e volitshme situata në Ballkan, mjafton vetëm të përcjellim procesin e integrimeve, si në NATO ashtu edhe në BE. Greqia i bën problem Maqedonisë e Turqisë, Sllovenia - Kroacisë, nesër mund të vijë, Serbia - Kosovës apo anasjelltas. Këto raste janë vetëm një dëshmi e situatës reale që mbizotëron në Ballkan.
Ajo që më së shumti na intereson është pozita jonë si shqiptarë, e normalisht pastaj edhe paqja dhe siguria në Ballkan e më gjerë. Falë Zotit, prej ardhjes së demokracisë në këto troje, kemi një avancim të dukshëm të çështjes sonë kombëtare. Dalja e Shqipërisë nga terri komunist, prishja e krijesës së quajtur Jugosllavi, avancimi i pozitës së shqiptarëve në Maqedoni, pavarësimi i Kosovës, anëtarësimi i Shqipërisë në NATO e kështu me radhë, janë këto rezultate që nuk duhet mohuar aktorëve dhe arkitektëve të çështjes shqiptare. Mirëpo, askush nuk duhet të na gënjejë se me pavarësinë e Kosovës dhe me të arriturat tjera, çështja shqiptare është mbyllur. Kemi edhe shumë çështje të nxehta që dita ditës po dalin në shesh.
Javëve që shkuan, pati disa tronditje reale në Maqedoni. Nuk do të ndalemi për të shtuar asgjë, sepse gjithçka u pa dhe u tha. Ajo që më së shumti më ka habitur ka qenë reagimi i faktorit shqiptarë nga jashtë kufijve të Maqedonisë (në Shqipëri dhe Kosovë). Deri sa ne shqiptarët e Maqedonisë, vazhdimisht sytë i kemi të kthyer kah këto dy shtete tona, në reagimet zyrtare dhe gjysmëzyrtare, më së shumti u përmend ruajtja e interesave të shteti të Maqedonisë sesa interesat e shqiptarëve që jetojnë në këtë shtet. Kjo po duket sikur Berisha më shumë të brengoset për Maqedoninë sesa vet Gruevski. Kjo ishte një nga vërejtjet e mia në lidhje me situatën e para disa ditëve.
Problem real, të cilën edhe para disa kohëve e pata potencuar në një shkrim është mungesa e koordinimit shqiptarë brenda në Maqedoni. Pas prishjes së këshillit koordinativ, që u themelua me mbarimin e luftës së 2001-shit, jemi dëshmitarë të ekzistimit të një nevoje të madhe për një koordinim të mirëfilltë brenda faktorit shqiptarë në Maqedoni. Po të bëhej fjalë për një koordinim për çështje dytësore apo diçka të ngjashme, do ua bënim hallall, por nga situata faktike shihet se mungon koordinimi për çështjet jetike. Mungesa e një koordinimi të tillë, e bie në pozitë popullatën shqiptare që mos të dijë se çka dëshiron dhe çka synon. Njëra forcë tërheq litarin këndej e tjetra andej. Ose një hap para e një apo dy hapa mbrapa. Si rezultat i kësaj neve na paraqiten 2001-tat, 2006-tat e.....
Për ta përshëndetur është edhe iniciativa, apo thirrja për koordinim mbarë shqiptarë. Ekzistimi i një trupi të tillë, duhej të ekzistonte prej shumë kohësh. Edhe pse jemi të vetëdijshëm për ekzistimin e diçka të ngjashme në forma dhe koordinime jozyrtare, ku janë gatuar e diskutuar çështjet kombëtare, mendoj se edhe kurorëzimi zyrtar i një trupi të tillë nuk do të ishte përzierje në çështjet e brendshme të shteteve fqinje, apo diçka të ngjashme. Një vërejtje të madhe për kundërshtarët e një iniciative të tillë. Fatkeqësisht, nuk po shohin më larg se interesat partiake, duke shfrytëzuar çdo moment dhe mundësi për ngritjen e rejtingut partiak, apo duke prezantuar justifikime banale, që nuk kanë asnjë bazë.
Një trup i tillë normalisht, nuk do të përbëhej vetëm nga përfaqësuesit e pozitës, por nga të gjithë faktorët relevant që veprojnë në mbarë trojet shqiptare. Gjithashtu do të ndihmonte në avancimin dhe mbarëvajtjen e agjendës kombëtare. Dobi tjetër do të ishte koordinimi dhe tërheqja e veshit, aventurierëve që për interesa të ngushta kthejnë prapa proceset e fituara me gjak. A është kjo që po i frikon udhëheqësit e partive politike në Maqedoni, apo sindromi “nëse ti e prezanton një ide, për inati unë jam kundërt”, mbetet të shihet.

(Ky shkrim eshte botuar ne gazeten Koha te dates 20 maj 2010)